Mikael Agricola – reformator, biskup i tłumacz

0

Finlandia świętuje w tym roku 450. rocznicę śmierci Michała Agricoli (Mikael Agricola), nazywanego fińskim Lutrem. Agricola nie tylko dokończył dzieła Reformacji w Finlandii, ale także wniósł ogromny wkład w rozwój fińskiej kultury i świadomości narodowej, przede wszystkim poprzez pracę translatorską i twórczość literacką. W obchody „Roku Agricoli 2007”, oprócz Kościoła Ewangelicko-Luterańskiego Finlandii, zaangażowało się wiele instytucji rządowych i organizacji społecznych w Finlandii, ale również poza nią.

Nie jest znana dokładna data narodzin Mikaela Agricoli – wiadomo, że urodził się około roku 1510 w miejscowości Pernaja (Pernå). Już jako dziecko wyróżniał się ogromnym talentem. Gdy miał 18 lat przeniósł się ze szkoły w Wiborg do Turku, gdzie podjął służbę u tamtejszego biskupa Martina Skytte, sympatyzującego z ideami Reformacji. Skytte, należący do zakonu dominikanów, nawiązał współpracę ze szwedzkim królem Gustawem I Wazą. Skytte nie opowiedział się wprawdzie jednoznacznie po stronie Reformacji, choć blisko współpracował z luterańskim prymasem Szwecji, abp. Laurentiusem Petri, nad zachowaniem tradycji katolickich w Skandynawii. To właśnie m.in. dzięki Petriemu fiński luteranizm zachował tradycję liturgiczną kojarzoną dziś z nurtem wysokokościelnym w łonie wspólnoty Kościołów luterańskich.


W Turku, jak utrzymują historycy, Agricola miał zetknąć się z kazaniami Lutra popularyzowanymi przez ucznia Wittenberskiego Reformatora, Pietariego Särkilahti’ego. Bp Skytte wysłał w 1536 r. młodego teologa na studia do do Wittenbergii, gdzie Agricola studiował u Marcina Lutra oraz Filipa Melanchtona, najbliższego współpracownika Lutra. Trzy lata później z listem polecającym od ks. dr. Marcina Lutra, Agricola wraca do ojczyzny. Podejmuje aktywną działalność reformacyjną. Członkostwo w kapitule katedralnej w Turku oraz powierzenie mu kierownictwa nad szkołą katedralną dało mu realny wpływ na sytuację religijną w kraju. Gdy w 1550 roku umarł bp Skytte obowiązki biskupa powierzono Agricoli, jednak konsekracja biskupia odbyła się dopiero w 1554. Tym samym Agricola został pierwszym luterańskim biskupem Finlandii.


Największym uznaniem bp Agricola cieszy się jednak za twórczość literacką w j. fińskim (katechizm, modlitewniki, agendy liturgiczne, w tym kompletny porządek nabożeństwa ewangelickiego) oraz translatorską, czego najznamienitszym przykładem stało się wydane w 1548 fińskie tłumaczenie Nowego Testamentu. Agricola zamierzał dokończyć tłumaczenie całego Pisma Świętego, jednak już nie zdążył. Zmarł 9 kwietnia 1557 w pobliżu Moskwy.


:: Oficjalna strona obchodów Roku Agricoli