Ciekawostki papieskie

Z insty­tu­cją wybo­ru papie­ża wią­że się wie­le inte­re­su­ją­cych histo­rii, zwią­za­nych nie tyl­ko z fak­tem, że kar­dy­na­łów trze­ba było cza­sa­mi zamknąć ‘pod klu­czem’ (cum cla­ve), aby zechcie­li wresz­cie doko­nać wybo­ru kolej­ne­go bisku­pa Rzy­mu. Zadrza­ły się tak­że przy­pad­ki praw­dzi­wych bitew o urząd papie­ża, jak ta w 366 roku.

1. We wrze­śniu 366 roku zmarł ówcze­sny biskup Rzy­mu Libe­riusz. Swo­je­go cza­su sprze­ci­wia­jąc się ariań­skie­mu cesa­rzo­wi, został przez nie­go zdję­ty z bisku­pie­go tro­nu, a na jego miej­sce mia­no­wa­no anty­pa­pie­ża Felik­sa II. Libe­riusz oka­zał się na wygna­niu bar­dziej skłon­ny do kom­pro­mi­sów i cesarz Kon­stan­cjusz II zgo­dził się przy­wró­cić go na urząd, w zamian za co Libe­riusz obie­cał nie wystę­po­wać prze­ciw­ko aria­ni­zmo­wi (wyklął go wów­czas biskup Hila­ry z Poitiers). Po śmier­ci Libe­riu­sza, lud rzym­ski razem z ducho­wień­stwem, wybrał na papie­ża byłe­go sojusz­ni­ka anty­pa­pie­ża Felik­sa II, Dama­ze­go, któ­ry też został namasz­czo­ny na bisku­pa Rzy­mu przez trzech bisku­pów, w tym tra­dy­cyj­nie przez bisku­pa Ostii. Jed­nak nie wszyst­kim przy­padł on do gustu i nie­któ­rzy zamiast nie­go posta­no­wi­li wybrać bisku­pem Ursy­niu­sza.

W Rzy­mie roz­po­czę­ły się prze­py­chan­ki i Dama­zy zaape­lo­wał o pomoc do pre­fek­ta Rzy­mu Juven­tiu­sa (nota bene poga­ni­na), kto­ry naka­zał Ursy­niu­szo­wi opu­ścić mia­sto. Ursy­niusz się pod­po­rząd­ko­wał, ale jego zwo­len­ni­cy zaba­ry­ka­do­wa­li się w bazy­li­ce libe­riań­skiej (ob. San­ta Maria di Majo­re), gdzie z gru­pą zwo­len­ni­ków obległ ich papież Dama­zy. Po trzy­dnio­wej obro­nie 26 paź­dzier­ni­ka 366 roku zwo­len­ni­cy Dama­ze­go zdo­by­li bazy­li­kę i wymor­do­wa­li oko­ło 137 zwo­len­ni­ków Ursy­niu­sza. Wal­ki w mie­ście nie usta­ły, gdyż zwer­bo­wa­ni przez Dama­ze­go gal­dia­to­rzy sia­li postrach i dopie­ro inter­wen­cja cesar­ska poło­ży­ła kres zamiesz­kom, oraz oczy­ści­ła papie­ża ‘ze wszel­kich zarzu­tów’ (jakie to były, źró­dła nie wspo­mi­na­ją). Syno­dy w Rzy­mie (378) i Aqu­ilei (381) potwier­dzi­ły, że to Dama­zy był pra­wo­wi­tym bisku­pem Rzy­mu. Sam Dama­zy zasły­nął z usta­le­nia kano­nu ksiąg w Biblii oraz zle­ce­nia Św. Hier­no­ni­mo­wi prze­kła­du Biblii na Łaci­nę — tzw. Wul­ga­ty. Zmarł w 383 roku.

2. Papież Ste­fan VII (896–897) został wyświę­co­ny wbrew swo­jej woli na bisku­pa przez póź­niej­sze­go papie­ża For­mo­zu­sa. Gdy ten zmarł, Ste­fan VII zwo­łał do Rzy­mu synod bisku­pów, kazał eks­hu­mo­wać cia­ło For­mu­zu­sa i posa­dzić w sza­tach pon­ty­fi­kal­nych. Odbył na nim sąd, po czym cia­ło odar­to z ozdób i uto­pi­no w Tybrze, zaś wszyst­kie świę­ce­nia udzie­lo­ne przez For­mo­zu­sa zosta­ły uzna­ne za nie­waż­ne. Obu­rzo­ny skan­da­licz­nym zacho­wa­niem papie­ża lud rzym­ski oba­lił go i wtrą­cił do wię­zie­nia, gdzie też został udu­szo­ny.

3. Jan XII (955–964) wywo­dził się z rodzi­ny, któ­ra rzą­dzi­ła Rzy­mem od poko­leń. Zna­ny był ze swe­go okru­cień­stwa i roz­pu­sty. W 963 roku synod bisku­pów Ita­lii i Nie­miec zde­tro­ni­zo­wał go, ale zmia­ny poli­tycz­ne pozwo­li­ły mu powró­cić na tron papie­ski i sro­go zemścić się na swo­ich prze­ciw­ni­kach. Według wszyst­kich ówcze­snych źró­deł zmarł pod­czas orgii. Jeden z kro­ni­ka­rzy zauwa­żył „że sza­tan zadał mu cios w świą­ty­ni, któ­rą uwiel­biał.” Uwa­ża­ny jest za jed­ne­go z naj­gor­szych papie­ży w histo­rii kościo­ła.

4. Bene­dykt IX (1032–44, 1045, 1047–48), został wynie­sio­ny przez swe­go ojca, hra­bie­go Albe­ry­ka, na bisku­pa Rzy­mu w wie­ku oko­ło 20 lat (nie­któ­rzy twier­dzą, że miał ich zale­d­wie 12). Swo­ją god­ność sprze­da­wał trzy razy. Pod koniec życia żało­wał za swo­je błę­dy i został mni­chem.

5. W 1271 roku po dwóch latach nie­uda­nych zabie­gów wybie­ra­nia papie­ża, zde­spe­ro­wa­ni miesz­kań­cy Vite­bo zamknę­li kar­dy­na­łów w budyn­ku pod klu­czem, gro­żąc, że jeśli nie wybio­rą natych­miast papie­ża, zerwą z budyn­ku dach, by „łac­niej do nich dotarł głos Ducha Świę­te­go.” To prze­ko­na­ło kar­dy­na­łów, któ­rzy wybra­li papie­żem Grze­go­rza X, któ­ry w 1274 roku po praz pierw­szy skon­kre­ty­zo­wał prze­pi­sy wybo­ru papie­ża przez kar­dy­na­łów.

6. W 1294 roku podzie­le­ni kar­dy­na­ło­wie wpa­dli na pomysł wybo­ru na papie­ża skrom­ne­go mni­cha Cele­sty­na V. Jego krót­kie pano­wa­nie było okre­sem cha­osu w Koście­le, gdyż papież prze­by­wał prak­tycz­nie w nie­wo­li kró­la Neapo­lu i odma­wiał pod­ję­cia jakich­kol­wiek decy­zji. Osta­tecz­nie jesz­cze w tym samym roku kar­dy­na­ło­wie wymu­si­li na Cele­sty­nie V abdy­ka­cję i wybra­li na papie­ża słyn­ne­go Boni­fa­ce­go VIII, któ­ry swo­je­go poprzed­ni­ka uwię­ził w celi klasz­tor­nej i trzy­mał o chle­bie i wodzie przez pół roku, aż sta­ry, zała­ma­ny mnich zmarł. Wbrew plot­kom, roz­gła­sza­nym przez kró­la Fran­cji, Boni­fa­cy VIII nie kazał go ani otruć, ani udu­sić.

7. Papież Jan XXII (1316–1334) został wybra­ny dwa lata po śmier­ci swo­je­go porzed­ni­ka Kle­men­sa V. Kar­dy­na­ło­wie, głę­bo­ko podzie­le­ni, odma­wia­li wybo­ru nowe­go papie­ża i dopie­ro król Fran­cji, Filip V Dłu­gi, zwa­bił ich pod­stę­pem w jed­no miej­sce i zmu­sił do wybo­ru następ­cy. Jan XXII symu­lo­wał cięż­ką cho­ro­bę i kar­dy­na­ło­wie myśląc, że wybie­ra­ją kogoś na kra­wę­dzi śmier­ci, zagło­so­wa­li na nie­go. Ku ich zdu­mie­niu papież Jan XXII nie tyl­ko żył dłu­gie lata, ale zre­for­mo­wał kurię rzym­ską, uzdro­wił finan­se papie­stwa i cie­szył się ogrom­ną popu­lar­no­ścią. Pew­nym pro­ble­mem był fakt, że ofi­cjal­nie wąt­pił w ist­nie­nie pie­kła i czyść­ca.

Ekumenizm.pl: KONKLAWE