“Ewangelickie” rozterki: misjonować żydów czy nie?

W Ewan­ge­lic­kim Koście­le Nad­re­nii (EKiR) toczy się spór o misję wśród Żydów. Wszyst­ko zaczę­ło się od pyta­nia koloń­skiej gmi­ny żydow­skiej skie­ro­wa­ne­go do śro­do­wisk ewan­ge­lic­kich, jakie jest sta­no­wi­sko Kościo­ła wobec misji żydów. Wła­dze Kościo­ły przy­po­mnia­ły uchwa­łę Syno­du z 1980 roku, któ­ra jed­no­znacz­nie odci­na­ła się od pra­cy ewan­ge­li­za­cyj­nej wśród wyznaw­ców juda­izmu.

W 1980 roku Synod EKiR pod­jął uchwa­łę zaty­tu­ło­wa­ną „Ku odno­wie­niu rela­cji mię­dzy chrze­ści­ja­na­mi a Żyda­mi“, w któ­rej stwier­dzo­no: „Wie­rzy­my, że zarów­no Żydzi i chrze­ści­ja­nie są w swo­im powo­ła­niu świad­ka­mi Boga dla świa­ta i wobec sie­bie; dla­te­go też jeste­śmy prze­ko­na­ni, że Kościół nie może rozu­mieć swo­je­go świa­dec­twa wobec naro­du żydow­skie­go w ten sam spo­sób jak misji wobec wszyst­kich naro­dów.” Uchwa­ła, któ­rą teraz przy­po­mniał EKiR, zawie­ra­ła rów­nież wypo­wie­dzi doty­czą­ce holo­kau­stu i cier­pie­nia, jakie spo­tka­ło naród żydow­ski z ręki chrze­ści­jan, w tym ewan­ge­li­ków.

Sta­no­wi­sko EKiR opro­te­sto­wa­ła gru­pa teo­lo­gów zwią­za­nych z śro­do­wi­ska­mi ewan­ge­li­kal­ny­mi i lute­rań­ski­mi. Ks. Wol­fgang Sic­kin­ger z kon­ser­wa­tyw­ne­go sto­wa­rzy­sze­nia Wyzna­ją­ca Wspól­no­ta wezwał wła­dze Kościo­ła do reflek­sji nad syno­dal­nym doku­men­tem, prze­ko­nu­jąc, że z biblij­no-teo­lo­gicz­ne­go punk­tu widze­nia obec­ne sta­no­wi­sko Kościo­ła jest błęd­ne. – Kościół, któ­ry zawę­ża nakaz misyj­ny, skie­ro­wa­ny zarów­no do Żydów, jak i pogan, sta­je się win­ny wobec Boga i ludzi.

Z kolei Kon­went Lute­rań­ski w EKiR (EKiR jest Kościo­łem ewan­ge­lic­ko-unij­nym – przyp. red.) pod­kre­ślił, że misja wśród Żydów musi mieć inny cha­rak­ter niż ta pośród pogan, to jed­nak Kościół nie może z niej zre­zy­gno­wać. Kon­went przy­po­mniał, że zbrod­nia naro­du nie­miec­kie­go na Żydach nie zno­si naka­zu misyj­ne­go. Kon­went poparł sta­no­wi­sko prof. Gün­te­ra R. Schmid­ta z Erlan­gen, któ­ry zazna­czył, że dla pierw­szych chrze­ści­jan misja gło­sze­nia Ewan­ge­lii była czymś oczy­wi­stym. O ile ist­nia­ły począt­ko­wo wąt­pli­wo­ści, czy gło­sić Ewan­ge­lię poga­nom, o tyle nigdy nie ist­nia­ły takie wąt­pli­wo­ści wobec Żydów. Schmidt ostrze­ga przed odrzu­ca­niem misji, rów­nież wobec Żydów – W prze­ciw­nym razie Kościół sta­nie się moder­ni­stycz­ną sek­tą — mówi. 

Komen­tarz

Lęk nie­któ­rych Kościo­łów ewan­ge­lic­kich w Niem­czech przed misją jest zdu­mie­wa­ją­cy. Jesz­cze bar­dziej zdu­mie­wa­ją­ca jest gor­li­wość z jaką nie­któ­re Kościo­ły anga­żu­ją się w wal­kę z nie­spra­wie­dli­wo­ścią spo­łecz­ną w kon­tek­ście świa­to­we­go kry­zy­su gospo­dar­cze­go, w wal­kę z rasi­zmem i kse­no­fo­bią, w wal­kę z postę­pu­ją­cą degra­da­cją śro­do­wi­ska natu­ral­ne­go, w wal­kę z dys­kry­mi­na­cją maści wsze­la­kiej. Wszyst­ko to są pro­ble­my waż­kie i nie spo­sób ich deza­wu­ować, tyl­ko że jest pew­ne klu­czo­we, a nawet fun­da­men­tal­ne ALE. Czy są to kwe­stie, dzię­ki któ­rym stoi lub upa­da Kościół? Kwe­stia nie doty­czy tyl­ko Żydów, ale rów­nież innych wspól­not reli­gij­nych, w tym szcze­gól­nie muzuł­ma­nów.

Sytu­acja w Wiel­kiej Bry­ta­nii poka­zu­je, że chrze­ści­ja­nie chęt­nie mówią o wal­ce o pra­wa czło­wie­ka, ale zapał koń­czy się wte­dy, gdy trze­ba zwia­sto­wać, mówić o jedy­nym Zba­wi­cie­lu świa­ta, m. in. muzuł­ma­nom i ate­istom. Zamiast misji poja­wia się zawsty­dze­nie i nie­zwy­kle uwraż­li­wie­nie na tzw. poli­tycz­ną popraw­ność czy kul­tu­ro­wą róż­no­rod­ność, któ­ra dla wie­lu sta­je się syno­ni­mem pogar­dy wobec wła­snej kul­tu­ry, a przy tym bez­kry­tycz­nej afir­ma­cji innej, szcze­gól­nie tej egzo­tycz­nej lub w jakiś spo­sób tajem­ni­czej.

Reak­cja władz EKiR na zapy­ta­nie gmi­ny żydow­skiej w Kolo­nii jest wyni­kiem misyj­nej kapi­tu­la­cji. Jest wstrzą­sa­ją­cym świa­dec­twem malo­wa­nej Ewan­ge­lii – tzn. ewan­ge­lii przez małe „e”, taniej ewan­ge­lii bez Chry­stu­sa, ewan­ge­lii, w któ­rej głów­nym boha­te­rem jest Jezus, ale już nie Jezus Chry­stus – Jezus Che bojow­nik o spra­wie­dli­wość spo­łecz­ną, Jezus Gre­en­pe­ace wal­czą­cy o pra­wa eko­lo­gów, Jezus Tęczo­wy wal­czą­cy o pra­wa gejów i les­bi­jek, Jezus z pośred­nia­ka wal­czą­cy o pra­wa bez­ro­bot­nych i milu­siń­ski Jezus-ezo­te­ryk, wpra­wia­ją­cy wszyst­kich w dobre samo­po­czu­cie.

Dariusz Bruncz