Pius XII: Bądź dumny z tego, że jesteś Żydem

W 1941 roku Pius XII przy­jął na audien­cji mło­de­go Żyda, któ­ry chciał pro­sić o pomoc papie­ża dla inter­no­wa­nych przez wło­skich faszy­stów Żydów. Byli oni prze­trzy­my­wa­ni w nie­ludz­kich warun­kach i gło­dze­ni. W obec­no­ści nie­miec­kich żoł­nie­rzy, któ­rzy rów­nież byli obec­ni na spo­tka­niu z papie­żem, Pius XII dwa razy w emo­cjo­nal­nym tonie powie­dział do Żyda, aby był dum­ny z tego, kim jest. Sytu­ację opi­sał w kwiet­niu 1944 roku dzien­nik The Pale­sti­ne Post (The Jeru­sa­lem Post), a dziś przy­po­mniał ją maga­zyn Insi­de The Vati­can.

Według Wil­lia­ma Doino, któ­ry odna­lazł archi­wal­ny tekst w biblio­te­ce Uni­wer­sy­te­tu w Tel Avi­vie, notat­ka pocho­dzi od ano­ni­mo­we­go auto­ra. Dla­cze­go zosta­ła zapo­mnia­na? Naj­praw­do­po­dob­niej dla­te­go, że żaden badacz zaj­mu­ją­cy się holo­kau­stem jej nie zacy­to­wał, a szko­da, bo ma ona ogrom­ną war­tość.

Pod­czas pamięt­nej audien­cji Żyd był ostat­nią oso­bą dopusz­czo­ną do Piu­sa XII. Męż­czy­zna zaczął mówić do papie­ża w j. wło­skim, ale spra­wia­ło mu to spo­re trud­no­ści. Papież sam prze­szedł na j. nie­miec­ki, wycho­dząc z zało­że­nia, że to ojczy­sty język gościa. Dobrze postą­pi­łeś przy­cho­dząc z tym do mnie. Już o tym sły­sza­łem. Pro­szę przyjść jutro ze spi­sa­nym rapor­tem i pro­szę prze­ka­zać go sekre­ta­rzo­wi sta­nu, któ­ry zaj­mie się spra­wą. A jeśli cho­dzi o cie­bie, mój synu. Jesteś mło­dy Żydem. Wiem, co to zna­czy i mam nadzie­ję, że zawsze będziesz dum­ny z tego, że jesteś Żydem — powie­dział papież. Następ­nie dono­śnym, ale uprzej­mym gło­sem Pius XII powie­dział do mło­dzień­ca, że jest tak samo waż­ny jak każ­da inna ludz­ka isto­ta. A teraz mój żydow­ski przy­ja­cie­lu, idź z opie­ką Pana i nigdy nie zapo­mi­naj, że zawsze musisz być dum­ny z tego, że jesteś Żydem – dodał.

Nie­wia­do­mo, jaka była reak­cja nie­miec­kich żoł­nie­rzy, któ­rzy zwy­cza­jo­wo przyj­mo­wa­ni byli na audien­cji. Insi­de the Vati­can infor­mu­je, że Hitler zabro­nił żoł­nie­rzom spo­tkań z papie­żem, po tym jak dowie­dział się, że napo­mi­na ich w wie­lu kwe­stiach.

Doino uwa­ża, że odna­le­zio­na notat­ka potwier­dza przy­chyl­ne sta­no­wi­sko Piu­sa XII wobec Żydów i jego nega­tyw­ny sto­su­nek do anty­se­mi­ty­zmu. Jest to szcze­gól­nie waż­ne dla tych kato­li­ków, któ­rzy od lat zabie­ga­ją o beaty­fi­ka­cję Piu­sa XII oskar­ża­ne­go o pasyw­ność, a nawet przy­chyl­ność wobec hitle­row­skich Nie­miec.