Rocznice dwóch misjonarzy

W tym roku mija­ją okrą­głe rocz­ni­ce od śmier­ci dwóch duchow­nych rzym­sko­ka­to­lic­kich, zasłu­żo­nych na polu misyj­nym. Bar­to­lo­mé de Las Casas (1484–1566), hisz­pań­ski domi­ni­ka­nin i biskup połu­dnio­wo-mek­sy­kań­skie­go mia­sta Chia­pas oraz Rober­to de Nobi­li (1577–1656), jezu­ic­ki misjo­narz w połu­dnio­wych Indiach, to nie tyl­ko odda­ni ludzie swo­je­go Kościo­ła, lecz tak­że pre­kur­so­rzy wal­ki o pra­wa czło­wie­ka, w tym­do wol­no­ści sumie­nia i wyzna­nia.

Las Casas stu­dio­wał pra­wo w Sala­man­ce. W 1493 roku towa­rzy­szył Krzysz­to­fo­wi Kolum­bo­wi w jego dru­giej wypra­wie do Nowe­go Świa­ta. Zanim jed­nak został duchow­nym brał udział w krwa­wych akcjach kolo­ni­za­cyj­nych Anty­li, a w nagro­dę otrzy­mał zie­mię i nie­wol­ni­ków. W 1510 roku został wyświę­co­ny na księ­dza. W cza­sie poby­tu na Anty­lach rady­kal­nie zmie­nił swój sto­su­nek do poli­ty­ki kolo­ni­za­cyj­nej i ostro wystę­po­wał prze­ciw­ko nawra­ca­niu pogan siłą. W 1520 wstą­pił do zako­nu domi­ni­ka­nów i poświę­cił się wal­ce prze­ciw­ko nie­wol­nic­twu. To wła­śnie Las Casas poło­żył pod­wa­li­ny pod współ­cze­sną teo­rię misji, opo­wia­da­jąc się za wyłą­cze­niem jakie­go­kol­wiek przy­mu­su w spra­wach reli­gii. Las Casas uwa­żał, że tyl­ko „prze­ko­na­nie rozu­mu i deli­kat­ne wabie­nie woli” mogą otwo­rzyć czło­wie­ka na wol­ność i praw­dę Ewan­ge­lii.

Z kolei Rober­to de Nobi­li (zdj. 2) uwa­ża­ny jest za jed­ne­go z pre­kur­so­rów inkul­tu­ra­cji Ewan­ge­lii. Pod­czas pra­cy misyj­nej zaadop­to­wał wie­le zwy­cza­jów brah­ma­ni­zmu, któ­re, według jego opi­nii, nie były sprzecz­ne z duchem chrze­ści­jań­skim. De Nobi­li miał bar­dzo wie­lu wro­gów, któ­rzy nie zga­dza­li się z jego meto­da­mi i uwa­ża­li, że nic tak nie prze­ma­wia do świa­do­mo­ści pogan niż miecz i ogień. Bacz­nie obser­wo­wał wyznaw­ców hin­du­izmu i moc­no zwią­zał się z brah­ma­ni­zmem (ubie­rał się nawet jak brah­mań­ski kapłan). De Nobi­li był naj­praw­do­po­dob­niej pierw­szym Euro­pej­czy­kiem, któ­ry nauczył się san­skry­tu i tamil­skie­go. W języ­kach tych napi­sał sze­reg dzieł o tema­ty­ce reli­gij­nej.