Doktorat z historii zgierskiego mariawityzmu

15 listopada 2011 roku na Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie odbyła się obrona rozprawy doktorskiej Grzegorza Leśniewicza „Prawne, ekonomiczne oraz historyczne uwarunkowania działalności mariawickich i starokatolickich parafii na terenie Zgierza.” Praca pisana była pod kierunkiem bpa prof. dra hab. Wiktora Wysoczańskiego – kierownika sekcji starokatolickiej ChAT, recenzentami opracowania naukowego byli: prof. dr hab. Tadeusz J. Zieliński (ChAT) i prof. dr hab. Michał Pietrzak (UW).

Wydarzenie to na pozór typowe dla działalności naukowej każdej uczelni wyższej, jest jednak ważne do zaznaczenia ze względu na dużą wartość merytoryczną zaprezentowanej pracy, wyjątkowość problematyki oraz dużą rzadkość prac naukowych związanych tematycznie z mariawityzmem. Praca dra Grzegorza Leśniewicza jest szczegółową analizą konfliktu jaki nastał w parafii mariawickiej pw. Przenajświętszego Sakramentu w Zgierzu, koło Łodzi.


W 1923 roku proboszcz tamtejszej parafii kapł. Józef Maria Wawrzyniec Pągowski, wraz z pięcioma innymi duchownymi mariawickimi i liczną grupą wiernych zażądał złożenia urzędu biskupa naczelnego Kościoła Mariawickiego przez abpa Jana Marię Michała Kowalskiego. Nie wszyscy członkowie parafii poparli jednak Pągowskiego, co spowodowało silny podział społeczności na zwolenników i przeciwników kapłana. Praktycznie przez cały rok 1923 (w późniejszych latach również) w Zgierzu trwały „bratobójcze” walki o przejęcie kościoła, co sprawiało, że świątynia raz znajdowała się w rękach Pągowskiego, a raz w rękach Kowalskiego.


Sytuację utrudniała kwestia własności budynków parafialnych, które prawnie zapisane były na nazwisko rozłamowego kapłana, dlatego też państwo nie mogło interweniować w tym konflikcie i opowiedzieć się za stroną wiernych Kowalskiemu mariawitów. Od samego początku Pągowski prowadził starania o przekształcenie swojej parafii w niezależny Kościół Polsko-katolicki, w tym celu nawiązywał kontakty z innymi działającymi w tym czasie niezależnymi księżmi katolickimi: ks. Pawłem Kamińskim w Katowicach i ks. Alojzym Ptaszkiem z Krakowa. Udało się nawet zwołać w październiku 1926 roku Synod Ogólnopolski tego Kościoła, który wybrał Pągowskiego na biskupa, z czasem jednak pomysł wspólnego Kościoła rozpadł się, a państwo nigdy nie zatwierdziło niezależnej wspólnoty katolickiej. Pągowski zmarł w 1948 roku, a w 1950 roku budynki, które stanowiły jego własność zostały przejęte przez jednostkę wojskową na cel rzymskokatolickiego kościoła garnizonowego.


Grzegorz Leśniewicz urodził się w 1968 roku w Łodzi. Ukończył Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz studia podyplomowe na Wydziale Prawa Uniwersytetu Łódzkiego. Odbył studia doktoranckie na Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie. W latach 1994-1998 był radnym Rady Miasta Zgierza, a w latach 1998-2006 radnym powiatu zgierskiego, w tym czasie był również członkiem zarządu powiatu zgierskiego, w latach 2001-2002 i 2005-2006 był starostą powiatu zgierskiego, a w latach 2003-2005 przewodniczącym Rady tego powiatu. Obecnie jest bezpartyjnym wiceprezydentem miasta Zgierza (od stycznia 2011).