Mariawici znów w Unii Utrechckiej

37
Po 90 latach zostało przywrócone członkostwo Kościoła Starokatolickiego Mariawitów w Międzynarodowej Konferencji Biskupów Starokatolickich zwanej potocznie Unią Utrechcką. Jednak zarówno decyzja, tryb jej podejmowania oraz implikacje ekumeniczne mogą mieć negatywny wpływ na mariawityzm nurtu płockiego.

Przypomnijmy: ruch mariawicki, który narodził się pod koniec XIX wieku na terenie dawnego zaboru rosyjskiego po Objawieniach danych Założycielce, św. Marii Franciszce nie został zaakceptowany przez Kościół rzymskokatolicki. Gdy po nałożeniu ekskomuniki większej na Mateczkę i ministra generalnego, ks. M. Michała Kowalskiego zaistniała konieczność zagwarantowania sukcesji apostolskiej mariawityzmu, kapłani mariawici za zgodą św. M. Franciszki zwrócili się z prośbą o udzielenie sakry biskupiej kapłanowi M. Michałowi przez biskupów starokatolickich – otrzymał ją w Utrechcie z rąk starokatolickiego arcybiskupa Gerarda Gula 5 października 1909 roku. Wtedy też Kościół mariawitów włączył do swojej nazwy określenie „starokatolicki”.

Niespełna rok później w Łowiczu doszło do konsekracji dwóch kolejnych biskupów mariawickich, którzy po bolesnym rozłamie w 1935 roku opowiedzieli się przeciwko bratu arcybiskupowi M. Michałowi Kowalskiemu. Zanim jednak doszło do rozłamu w łonie mariawityzmu w 1924 roku Unia Utrechcka postanowiła zawiesić Kościół Starokatolicki Mariawitów w prawach członka ze względu na teologię małżeństw zakonnych. Warto uściślić, że Unia Utrechcka nie jest unią Kościołów, a właściwie biskupów zatem zawieszenie bezpośrednio dotyczyło arcybiskupa Michała, a także jego następców po rozłamie z 1935 roku.

Już w latach 70. XX wieku wznowiono kontakty między Unią Utrechcką a Kościołem Starokatolickim Mariawitów. Początkowo miały one charakter kurtuazyjny poprzez przesyłanie pozdrowień lub reprezentanta Utrechtu z okazji wyboru nowego biskupa naczelnego lub ważnych uroczystości jubileuszowych jak np. w 1993 roku, kiedy świętowano stulecie Objawień Dzieła Wielkiego Miłosierdzia.

Przedstawiciele płockiego mariawityzmu zaczęli pojawiać się na spotkaniach biskupów starokatolickich Unii Utrechckiej, a w 2007 roku rozpoczęto oficjalny dialog, mający zbadać możliwości przywrócenia członkostwa względnie ponownego przyjęcia Kościoła Starokatolickiego Mariawitów do tej wspólnoty. Dążeniom tym towarzyszyły kontrowersje związane m.in. z wprowadzeniem kapłaństwa kobiet w niektórych Kościołach starokatolickich oraz liberalnego podejścia do związków jednopłciowych. O ile pierwsza kwestia nie wywoływała aż tak wielkich emocji (Kościół Starokatolicki Mariawitów zrezygnował ze święcenia kobiet po rozłamie, jednak nigdy nie stwierdził nieważności święceń kapłańskich już wyświęconych sióstr kapłanek), o tyle zagadnienia natury etycznej były dość istotne. W międzyczasie z Unii Utrechckiej wystąpił Polski Narodowy Kościół Katolicki w USA i Kanadzie, który był największym członkiem unii, w której pozostał Kościół Polskokatolicki. Mariawici posiadali status obserwatora.

Podczas zakończonej niedawno w szwajcarskiej miejscowości Wislikofen konferencji biskupów starokatolickich przyjęto porozumienie podpisane przez biskupów Unii Utrechckiej oraz przedstawicieli Kościoła Starokatolickiego Mariawitów – dwóch biskupów: biskupa naczelnego M. Ludwika Jabłońskiego i ordynariusza diecezji śląsko-łódzkiej M. Włodzimierza Jaworskiego. Na spotkaniu obecny był ponadto jeszcze jeden członek Rady Kościoła – kapł. M. Grzegorz Dróżdż z Parafii w Cegłowie.

Dokument, którego tłumaczenie jako pierwsi przedstawiamy poniżej, zobowiązuje mariawitów do uwzględnienia zmian doktrynalnych przy opracowywaniu nowego statutu Kościoła. Porozumienie wymaga od mariawitów wykreślenia z oficjalnych dokumentów doktrynalnych dogmatu o Niepokalanym Poczęciu Marii Panny, a także skreślenia z Wyznania Wiary Filioque, a więc formuły o pochodzeniu Ducha Świętego od Ojca i Syna. Dodatkowo mariawiccy sygnatariusze zobowiązują się do zwołania synodu (ten już został parę lat temu zapowiedziany, jednak nie wiadomo czy i kiedy się odbędzie) oraz zagwarantowania świeckim prawa głosu na synodzie. Ponadto ustalono, że członkiem Konferencji Unii Utrechckiej może być jedynie Biskup Naczelny Kościoła, a nie biskupi diecezjalni, którzy będą mogli brać udział w posiedzeniach w charakterze gości.

Z informacji ekumenizm.pl wynika, że decyzje podjęte w Szwajcarii powinny zostać zatwierdzone przez Kapitułę Generalną, w skład której wchodzą wszyscy kapłani mariawici. Nie brakuje również opinii, że takie decyzje powinny znaleźć się w gestii synodu. Kapitułę zwołuje Biskup Naczelny w porozumieniu z Radą Kościoła, która jest organem wykonawczym władz Kościoła. Trudno przewidzieć wynik głosowania, gdyż decyzje podjęte w Szwajcarii nie były konsultowane z kapitułą, która po synodzie jest najwyższą władzą w Kościele. Przypomnijmy, że ostatni Synod odbył się w 1937 roku.

Jeśli decyzje podjęte przez przedstawicieli Kościoła Starokatolickiego Mariawitów wejdą w życie może mieć to trudne konsekwencje ekumeniczne w relacjach zarówno z Kościołem Katolickim Mariawitów (kwestia zmian doktrynalnych), a także Kościołem Rzymskokatolickim, z którym niedawno płoccy mariawici zakończyli dialog ekumeniczny, stwierdzając zgodność w kwestii dogmatu o Niepokalanym Poczęciu uznawanym również przez Założycielkę. Byłby to już drugi doktrynalny zgrzyt po tym, jak dokument końcowy dialogu mariawicko-rzymskokatolickiego z 2011 r. stwierdzał, że Objawienia św. Marii Franciszki nie są częścią doktryny Kościoła Starokatolickiego Mariawitów. Stwierdzenie to spotkało się z krytyką Kościoła Katolickiego Mariawitów, o czym niebawem szerzej napiszemy na łamach naszego portalu. Ustalenia z Wislikhofen nie przewidują żadnych zobowiązań Unii wobec Kościoła Starokatolickiego Mariawitów.

Dokument ukazał sie pierwotnie na oficjalnej stronie internetowej Unii Utrechckiej na polecenie Arcybiskupa Utrechtu Jorisa Vercammena, a także na stronach internetowych Kościołów starokatolickich Unii Utrechckiej w Szwajcarii, Niemczech, Czechach, Austrii i Holandii.

+++

Porozumienie ws. ponownego przyjęcia Kościoła Starokatolickiego Mariawitów w Polsce do Unii Utrechckiej Kościołów Starokatolickich

Biskupi Unii Utrechckiej Kościołów Starokatolickich deklarują gotowość ponownego przyjęcia Kościoła Starokatolickiego Mariawitów w Polsce do Unii. Opierają się przy tym zarówno na raportach i zaleceniach Komisji Dialogu, która w latach 2007-2014 prowadziła rozmowy nt. możliwego ponownego przyjęcia, oraz trzech obietnicach ze strony Kościoła mariawitów.

Podczas dialogu Kościół mariawitów zasygnalizował, że jest gotowy wypełnić ustalenia z lat 80. XX wieku i usunąć Filioque z Wyznania Wiary.

Kościół mariawitów deklaruje gotowość usunięcia przy rewizji swojego statutu, nad którym obecnie pracuje, fragmentu o Niepokalanym Poczęciu Marii.

Kościół mariawitów przygotowuje zwołanie synodu, w którym świeccy będą mieli własny głos. Jednocześnie zostaną zaakceptowane przy wspomnianej rewizji statutu nowe regulacje, dotyczące synodu.

Obietnice te oznaczają, że biskupi mariawitów mogą przyjąć bez zastrzeżeń obecny statut Międzynarodowej Konferencji Biskupów Unii Utrechckiej (IBK) z 2001 roku włącznie z Deklaracją Utrechcką z 1889 roku.

Chociaż Kościół mariawitów posiada kilka diecezji i biskupów, musi z punktu widzenia Statutu IBK być postrzegany jako jedna diecezja, ponieważ obecnie Kapituła Generalna jest jedynym gremium decyzyjnym. Stąd też członkostwo wraz z obowiązkami i prawami przysługuje obecnie jedynie Biskupowi Naczelnemu. Niemniej jednak inni biskupi mogą brać udział w posiedzeniach IBK w charakterze gości.

Członkostwo Biskupa Naczelnego rozpoczyna się wraz z rozważanym aktem uroczystego podpisania statutu IBK.

Do tego momentu wszyscy biskupi Kościoła mariawitów i Unii Utrechckiej są zaproszeni do podpisania tego porozumienia.

Wislikofen / Szwajcaria,  1 kwietnia 2014
źródło: utrechter-union.org