Bufet z Kościołami katolickimi

Czy moż­na połą­czyć mszę try­denc­ką i wia­rę w rein­kar­na­cję? Oka­zu­je się, że tak. Przy­kła­dem na to jest powsta­ły na począt­ku XX wie­ku Libe­ral­ny Kościół Kato­lic­ki (LKK), któ­ry doko­nał dość egzo­tycz­nej syn­te­zy teo­zo­fii oraz litur­gii try­denc­kiej. Wyzna­nie to jest jed­nym z pra­wie 300 Kościo­łów na świe­cie, któ­re w swo­jej nazwie zawie­ra­ją przy­miot­nik „kato­lic­ki”, jed­nak nie są uzna­wa­ne przez Kościół rzym­sko­ka­to­lic­ki. Naj­wię­cej tych Kościo­łów znaj­du­je się na tere­nie Sta­nów Zjed­no­czo­nych.

Spek­trum jest dość sze­ro­kie – począw­szy od Kościo­łów, któ­re, jak LKK, pro­pa­gu­ją dale­ko idą­cy uni­wer­sa­lizm, a skoń­czyw­szy na wspól­no­tach z samo­zwań­czy­mi „papie­ża­mi”, dla któ­rych Rzym jest zdraj­cą kato­lic­kich ide­ałów.

Naro­dzi­ny Kościo­ła sta­ro­ka­to­lic­kie­go w XIX wie­ku to nie tyl­ko powsta­nie rodzi­ny Kościo­łów, nale­żą­cych dziś do Unii Utrechc­kiej, ale tak­że począ­tek nie­zli­czo­nej fali schizm z nowy­mi bisku­pa­mi, kie­ru­ją­cych nie­kie­dy garst­ką wier­nych.

LKK powstał w 1916 roku i powo­łu­je się na suk­ce­sję apo­stol­ską bpa Arnol­da Har­ri­sa Mathew, byłe­go księ­dza rzym­sko­ka­to­lic­kie­go, któ­ry w 1908 roku przy­jął świę­ce­nia bisku­pie z rąk Ger­har­du­sa Gula, sta­ro­ka­to­lic­kie­go arcy­bi­sku­pa Utrech­tu.

A. H. Mathew (zdj. 2) został sta­ro­ka­to­lic­kim bisku­pem misyj­nym na Anglię, jed­nak nie odniósł suk­ce­su. Wyświę­cił kil­ku swo­ich zwo­len­ni­ków na bisku­pów (każ­dy z nich poszedł póź­niej wła­sną dro­gą), a gdy zdał sobie spra­wę, że jego misja skoń­czy­ła się nie­po­wo­dze­niem pró­bo­wał pojed­nać się z Kościo­łem rzym­sko­ka­to­lic­kim. Wcze­śniej zerwał kon­tak­ty z Unią Utrechc­ką i usta­no­wił nie­za­leż­ny Kościół w Wiel­kiej Bry­ta­nii, któ­ry nie cie­szył się zain­te­re­so­wa­niem wier­nych. Papież Pius X eks­ko­mu­ni­ko­wał Mathe­wa i stwier­dził, że do Kościo­ła może powró­cić jedy­nie jako świec­ki. To samo mówił Bene­dykt XV oraz angli­ka­nie, do któ­rych Mathew zbli­żył się pod koniec życia. Zmarł jako świec­ki mini­strant wiej­skiej para­fii angli­kań­skiej. Z dzia­łal­no­ści Mathe­wa naro­dzi­ło się póź­niej wie­le wspól­not, w tym Sta­ry Kościół Rzym­sko­ka­to­lic­ki.

Z dzia­łal­no­ścią Mathe­wa iden­ty­fi­ko­wa­ło się wie­lu teo­zo­fów, naj­czę­ściej byli to wyklu­cze­ni ze swo­ich Kościo­łów księ­ża rzym­sko­ka­to­lic­cy i angli­kań­scy. Wśród nich był ks. James Ingall Wedgwo­od, były angli­ka­nin, a od 1916 roku biskup gene­ral­ny Libe­ral­ne­go Kościo­ła Kato­lic­kie­go. Deno­mi­na­cja ta jest nie­licz­na – w USA Kościół posia­da jedy­nie 6 tys. wier­nych. Kościół prak­ty­ku­je sta­rą litur­gię try­denc­ką w j. angiel­skim. Zgod­nie z zasa­da­mi teo­zo­fów wie­rzy w rein­kar­na­cję i uzna­je wszyst­kie reli­gie za rów­no­upraw­nio­ne dro­gi do Jedy­ne­go Boga.

Kościo­łów, odwo­łu­ją­cych się do tra­dy­cji kato­lic­kiej jest w USA bar­dzo dużo. Powsta­wa­ły one naj­czę­ściej w wyni­ku pącz­ko­wa­nia ruchów sta­ro­ka­to­lic­kich lub po kon­flik­tach kle­ru i/lub wier­nych z hie­rar­chią rzym­sko­ka­to­lic­ką. Taką też gene­zę ma Pol­ski Naro­do­wy Kościół Kato­lic­ki, któ­ry jest obec­nie na naj­lep­szej dro­dze do zawar­cia peł­nej komu­nii z Kościo­łem rzym­sko­ka­to­lic­kim. Do tego docho­dzą licz­ne Kościo­ły zakła­da­ne przez tzw. lata­ją­cych bisku­pów z Ame­ry­ki Połu­dnio­wej i Pół­noc­nej — nie­któ­rzy pró­bu­ją się nawet doszu­ki­wać swo­ich korze­ni w pol­skim maria­wi­ty­zmie.

Naj­częst­szym powo­dem roz­ła­mów są kwe­stie dok­try­nal­ne. Wpraw­dzie nie zawsze pro­wa­dzą one do powsta­nia nowej deno­mi­na­cji z nie­za­leż­ną hie­rar­chią, ale koń­czą się nie­rzad­ko wypo­wie­dze­niem posłu­szeń­stwa lokal­ne­mu bisku­po­wi rzym­sko­ka­to­lic­kie­mu.

Tak było w przy­pad­ku ks. Jame­sa Cal­la­na, pro­bosz­cza para­fii p.w. Boże­go Cia­ła w Roche­ster (USA). Duchow­ny został suspen­do­wa­ny przez bp. Mat­thew Clar­ka po tym, jak nie chciał zaprze­stać bło­go­sła­wie­nia związ­ków homo­sek­su­al­nych i udzie­la­nia Komu­nii Św. nie­ka­to­li­kom. Kon­flikt zaostrzył się, gdy ks. Cal­lan pozwo­lił asy­stent­ce para­fial­nej na współ­pro­wa­dze­nie litur­gii eucha­ry­stycz­nej. Pod­czas kon­se­kra­cji chle­ba i wina pani Mary Ramer­man ubra­na w albę i sza­lik zawią­za­ny wokół szyi, któ­ry nazy­wa­ła pół-stu­łą, trzy­ma­ła kie­lich, a tak­że asy­sto­wa­ła przy innych czyn­no­ściach litur­gicz­nych zare­zer­wo­wa­nych dla kapła­na. Cal­lan wraz ze swo­im wika­riu­szem, ks. Enri­que Cade­ną, ogło­sił w 1999 roku powsta­nie nowe­go Kościo­ła o nazwie Duch Chry­stu­sa, do któ­re­go przy­łą­czy­ło się nie­co ponad tysiąc para­fian. Wkrót­ce po tym panią Ramer­man wyświę­co­no na kapłan­kę. Kościół dość szyb­ko roz­prze­strze­nił się na inne czę­ści mia­sta, korzy­sta­jąc z gościn­no­ści para­fii pre­zbi­te­riań­skich i bap­ty­stycz­nych.