Doktryna odkrycia potępiona

Komi­sja Wyko­naw­cza Świa­to­wej Rady Kościo­łów (ŚRK) potę­pi­ła tzw. dok­try­nę odkry­cia, któ­ra była ide­olo­gicz­ną pod­bu­do­wą dla bru­tal­nej kolo­ni­za­cji naro­dów. W oświad­cze­niu ŚRK czy­ta­my, że regu­ła uspra­wie­dli­wia­ją­ca prze­moc i znie­wo­le­nie wie­lu naro­dów tubyl­czych była sprzecz­na z Ewan­ge­lią Jezu­sa.

Według ŚRK korze­nie tzw. dok­try­ny odkry­cia się­ga­ją papie­skiej bul­li Dum Diver­sas pro­mul­go­wa­nej w 1452 przez papie­ża Miko­ła­ja V. Wyda­na na rok przed upad­kiem Kon­stan­ty­no­po­la upo­waż­nia­ła kró­lów Hisz­pa­nii i Por­tu­ga­lii do najeż­dża­nia i pod­po­rząd­ko­wy­wa­nia „Sara­ce­nów, pogan, nie­wie­rzą­cych oraz innych wro­gów Chry­stu­sa.” Upraw­nia­ła też do kon­fi­sko­wa­nia wła­sno­ści na rzecz kró­lew­skie­go skarb­ca. Papie­ska bul­la, któ­ra sta­ła się powszech­nie uzna­wa­ną dok­try­ną kolo­ni­za­to­rów sto­so­wa­na była rów­nież przez kra­je pro­te­stanc­kie – w 1823 roku pra­wo do nie­wol­nic­twa i gra­bie­ży weszło rów­nież do ame­ry­kań­skie­go usta­wo­daw­stwa.

Obec­na sytu­acja ludów tubyl­czych jest wyni­kiem line­ar­ne­go pro­ce­su ‘legal­nych’ pre­ce­den­sów, któ­re się­ga­ją korze­nia­mi do dok­try­ny odkry­cia i zosta­ły sko­dy­fi­ko­wa­ne w wewnątrz­pań­stwo­wym pra­wo­daw­stwie i poli­ty­ce – uwa­ża Komi­sja ŚRK.

W minio­nych latach dok­try­na była potę­pia­na przez Kościo­ły w Ame­ry­ce Pół­noc­nej, w tym Kościół epi­sko­pal­ny, któ­ry sam był bene­fi­cjen­tem nie­wol­nic­twa. W maju br. odbę­dzie się w Nowym Yor­ku semi­na­rium Orga­ni­za­cji Naro­dów Zjed­no­czo­nych poświę­co­ne dok­try­nie odkry­cia oraz jej kon­se­kwen­cjom. ŚRK oraz jej Kościo­ły człon­kow­skie od wie­lu dekad wspie­ra pro­jek­ty, mają­ce na celu przy­wró­ce­nie spra­wie­dli­wo­ści wobec lud­no­ści tubyl­czych w Ame­ry­ce Pół­noc­nej i Połu­dnio­wej oraz Austra­lii.