Kościół w Chorwacji sprzeciwił się woli papieża. Biskup zawieszony na kilka minut

Kil­ka mie­się­cy po papie­skiej piel­grzym­ce do Chor­wa­cji doszło do ostre­go kon­flik­tu w tam­tej­szym Koście­le. W bez­pre­ce­den­so­wy spór mię­dzy Sto­li­cą Apo­stol­ską a lokal­nym epi­sko­pa­tem włą­czy­ła się pre­mier Jadran­ka Kosor, któ­ra oświad­czy­ła, że Chor­wa­cja nie ugnie się pod naci­ska­mi papie­ża. Powo­dem kon­flik­tu są pie­nią­dze, a mecha­ni­zmy decy­zyj­ne, jakie zasto­so­wa­no w spo­rze, wywo­ła­ły w Chor­wa­cji obu­rze­nie, uzna­wa­nej obok Pol­ski za naj­bar­dziej kato­lic­ki kraj Euro­py.

Papież Bene­dykt XVI naka­zał bisku­po­wi Iva­no­wi Milo­va­no­wi z die­ce­zji Poreč i Pula wypła­tę 6 milio­nów euro odszko­do­wa­nia oraz zwrot dóbr na rzecz wło­skich bene­dyk­ty­nów z Pra­glia, któ­rzy pod komu­ni­stycz­nym przy­mu­sem opu­ści­li w 1948 roku klasz­tor Daj­la, znaj­du­ją­cy się dziś na tere­nie Chor­wa­cji. Biskup oświad­czył, że wypła­ta takiej sumy zruj­nu­je die­ce­zję i wspar­ty przez innych bisku­pów zwró­cił się o pomoc do chor­wac­kie­go rzą­du.

Po tym jak biskup odmó­wił pod­pi­sa­nia ugo­dy z bene­dyk­ty­na­mi, papież Bene­dykt wysłał do Chor­wa­cji swo­je­go lega­ta, hisz­pań­skie­go abp. Abri­la y Castel­ló, wice­ka­mer­lin­ga i b. nun­cju­sza na Bał­ka­nach, aby ten mógł za nie­po­kor­ne­go bisku­pa pod­pi­sać w imie­niu die­ce­zji akt nota­rial­ny. Aby sta­ło się to moż­li­we papież zde­cy­do­wał się na nie­kon­wen­cjo­nal­ne roz­wią­za­nie i zawie­sił bisku­pa w czyn­no­ściach na czas pod­pi­sa­nia doku­men­tu. W mediach poja­wi­ły się informacji,m że bp Milo­van został zdję­ty z urzę­du, jed­nak Sto­li­ca Apo­stol­ska zaprze­czy­ła temu, infor­mu­jąc, że hie­rar­cha otrzy­mał jedy­nie tym­cza­so­wo koadiu­to­ra. Chor­wa­cja die­ce­zja otrzy­ma­ła od pań­stwa odszko­do­wa­nie za zagra­bio­ne mie­nie, jed­nak wszyst­ko w mię­dzy­cza­sie sprze­da­ła na budo­wę infra­struk­tu­ry kościel­nej. Aby wypeł­nić posta­no­wie­nia umo­wy die­ce­zja musi zna­leźć 30 milio­nów euro, któ­rych nie ma.

Przed­sta­wi­cie­le biskup­stwa — napo­mnia­ni póź­niej za zbyt śmia­łe wypo­wie­dzi — zarzu­ci­li Waty­ka­no­wi, że chce dopro­wa­dzić do ban­kruc­twa die­ce­zji. W fer­wo­rze dys­ku­sji wska­za­no nawet win­ne­go — kar­dy­na­ła Tar­ci­sio Ber­to­ne, waty­kań­skie­go sekre­ta­rza sta­nu. Kon­flikt wywo­łał ogrom­ne poru­sze­nie w kra­ju, ale też zagra­ni­cą, ponie­waż biskup Milo­van posta­wio­ny pod ścia­ną zaczął szu­kać środ­ków na pokry­cie zobo­wią­zań i roz­wa­żał nawet sprze­daż bazy­li­ki Eufra­zju­sza w Porec, pocho­dzą­cej z VI wie­ku, a wpi­sa­nej w 1997 roku na listę świa­to­we­go dzie­dzic­twa kul­tu­ral­ne­go UNESCO. Pomysł bisku­pa wywo­łał lawi­nę pro­te­stów, tym bar­dziej, że świą­ty­nia sta­no­wi jed­ną z głów­nych atrak­cji tury­stycz­nych nie­zwy­kle popu­lar­ne­go wśród zachod­nich tury­stów regio­nu Chor­wa­cji.

Kon­flikt zata­cza coraz szer­sze krę­gi. Nie tyl­ko chor­wac­ki rząd, ale rów­nież wło­skie wła­dze włą­czy­ły się w kon­flikt. Zagrzeb oskar­ża Wło­chy, że do spół­ki z Waty­ka­nem dążą do rewi­zji trak­ta­tu z Osi­mo (pod­pi­sa­ny w 1975 roku mię­dzy Wło­cha­mi a Jugo­sła­wią doty­czą­cy podzia­łu tery­to­rium gra­nicz­ne­go). Chor­wac­kie MSW wezwa­ło nun­cju­sza na roz­mo­wy, a chor­wac­ki amba­sa­dor przy Sto­li­cy Apo­stol­skiej prze­rwał urlop, aby uczest­ni­czyć w roz­wią­za­niu kon­flik­tu. 1 sierp­nia pani pre­mier Kosor spo­tka­ła się z bp. Milo­va­nem, obie­cu­jąc inter­wen­cję u waty­kań­skie­go sekre­ta­rza sta­nu i papie­ża. Spra­wa jest nie­zwy­kle skom­pli­ko­wa­na: na począt­ku Chor­wa­cja odrzu­ca­ła waty­kań­skie roz­sz­cze­nia, ponie­waż w 1975 roku macie­rzy­ste opac­two w Padwie otrzy­ma­ło od Włoch odszko­do­wa­nie za utra­co­ne mie­nie w wyso­ko­ści 1,7 mlrd lirów. W 2004 roku spra­wę wzno­wio­no, a w 2006 wło­scy bene­dyk­ty­ni zażą­da­li 30 milio­nów euro. Powo­ła­na w 2008 komi­sja, w skład któ­rej weszli duchow­ni z Chor­wa­cji i Włoch przy­zna­ła rację mni­chom.

Dziś Sto­li­ca Apo­stol­ska wyda­ła oświad­cze­nie, w któ­rym stwier­dzi­ła, że spra­wa ma cha­rak­ter wewnątrz­ko­ściel­ny i doty­czy przy­wró­ce­nia spra­wie­dli­wo­ści. Waty­kan wyra­ził ubo­le­wa­nie, że kon­flikt został zin­stru­men­ta­li­zo­wa­ny poli­tycz­nie.