Kościoły w Niemczech skurczyły się o ponad 1,2 mln wiernych

Mimo poja­wia­ją­cych się opty­mi­stycz­nych sygna­łów – dale­kich jed­nak od mitycz­ne­go “odro­dze­nia” zauwa­ża­ne­go w nie­któ­rych kra­jach anglo­sa­skich czy we Fran­cji, w Niem­czech ten­den­cja jest jasna – dwa naj­więk­sze Kościo­ły pod wzglę­dem licz­by człon­ków, moż­li­wo­ści fina­so­wych i kadro­wych znaj­du­ją się na rów­ni pochy­łej.

Już tyl­ko 44% Niem­ców nale­ży do jed­ne­go z dwóch Kościo­łów, a jeśli dyna­mi­ka ta się utrzy­ma to do roku 2060 stan posia­da­nia Kościo­łów zmniej­szy się jesz­cze o poło­wę. Nie­wy­klu­czo­na jest rów­nież opcja pesy­mi­stycz­na, że trend się wzmoc­ni. Per­spek­ty­wy odwró­ce­nia nie­for­tun­nej ten­den­cji spad­ko­wej są rów­ne zeru.

Kościół rzym­sko­ka­to­lic­ki

Według ofi­cjal­nych danych z Kościo­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go w Niem­czech wystą­pi­ło w 2025 roku nie­co ponad 307 tys. osób. Licz­ba wystą­pień w 2025 roku jest niż­sza o 14 tys. osób w porów­na­niu do 2024 r. Wli­cza­jąc zgo­ny Kościół rzym­sko­ka­to­lic­ki stra­cił 550 tys. wier­nych i posia­da obec­nie 19 mln 219 tys. człon­ków.

Opty­mi­stycz­ny jest fakt, że w nie­któ­rych die­ce­zjach – zarów­no zachod­nio- jak i wschod­nio­nie­miec­kich – licz­ba wysta­pień zauwa­żal­nie spa­dła. W die­ce­zjach rzym­sko­ka­to­lic­kich sakra­ment Chrztu Świę­te­go przy­ję­ło 110 tys. osób (spa­dek o 6 tys. w porów­na­niu z rokiem 2024).

Do Kościo­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go wstą­pi­ło 7,7 tys. osób, z cze­go 5 tys. sta­no­wią powro­ty, a resz­ta to kon­wer­sje. 87% z nich to przej­ścia z Kościo­łów ewan­ge­lic­kich.

Kościo­ły ewan­ge­lic­kie

Z 20 ewan­ge­lic­kich Kościo­łów kra­jo­wych, nale­żą­cych do Ewan­ge­lic­kie­go Kościo­ła Nie­miec (EKD) wystą­pi­ło 350 tys. osób, a zmar­ło 330 tys. Licz­ba wystą­pień z Kościo­łów kra­jo­wych zwięk­szy­ła się o 5 tys.

W final­nym roz­ra­chu­ku do Kościo­łów ewan­ge­lic­kich nale­ży 17 mln. 400 tys. osób, co ozna­cza spa­dek w porów­na­niu z rokiem 2024 o 3,2%.

Sakra­ment Chrztu Świę­te­go w Kościo­łach ewan­ge­lic­kich przy­ję­ło 105 tys. osób, a co dzie­sią­ta ochrzczo­na oso­ba mia­ła wię­cej niż 14 lat. W 2025 roku do Kościo­łów ewan­ge­lic­kich wstą­pi­ło 16 tys. osób.

Kon­glo­me­rat przy­czyn

Publi­ko­wa­ne sta­ty­sty­ki wywo­łu­ją tra­dy­cyj­ne komen­ta­rze hie­rar­chów i zwierzch­ni­ków, socjo­lo­gów reli­gii i publi­cy­stów. W zależ­no­ści od peł­nio­nej funk­cji komen­ta­rze te są albo pesy­mi­stycz­ne albo umiar­ko­wa­nie pozy­tyw­ne. Bez wąt­pie­nia, oby­dwa Kościo­ły zma­ga­ją się z gigan­tycz­ny­mi pro­ble­ma­mi wewnętrz­ny­mi — nie tyl­ko natu­ry finan­so­wej czy kadro­wej, ale też teo­lo­gicz­nej i ducho­wej.

Dodat­ko­wym, nie­zwy­kle zna­czą­cym fak­to­rem są aspek­ty demo­gra­ficz­ne i spo­łecz­ne rozu­mia­ne jako dystans Niem­ców wobec insty­tu­cji i orga­ni­zad­cji publicz­nych – w tym sen­sie Kościo­ły trak­to­wa­ne są na rów­ni z par­tia­mi poli­tycz­ny­mi, związ­ka­mi zawo­do­wy­mi czy sto­wa­rzy­sze­nia­mi. Nawet jeśli kasy kościel­ne gdzie­nie­gdzie wciąż są peł­ne to już teraz Kościo­ły zaci­ska­ją pasa, widząc przy­spie­sze­nie pro­ce­sów seku­la­ry­za­cyj­nych.

Powo­dy wystą­pień są zło­żo­ne – to nie tyl­ko chęć zaosz­czę­dze­nia na podat­ku kościel­nym, ale też po pro­stu zanik wia­ry, w zależ­no­ści od przy­pad­ku roz­cza­ro­wa­nie bra­kiem reform lub sprze­ciw wobec libe­ra­li­za­cji, lub zma­ga­nia ducho­we i roz­cza­ro­wa­nie posta­wą lide­rów kościel­nych w takich spra­wach jak wal­ka z prze­mo­cą sek­su­al­ną (skan­da­le) czy też pozy­cjo­no­wa­nie się w kwe­stiach spo­łecz­no-poli­tycz­nych.

Wpraw­dzie nega­tyw­na dyna­mi­ka doty­czy oby­dwu Kościo­łów to jed­nak Kościół rzym­sko­ka­to­lic­ki posia­da nie­co szer­szy rezer­wu­ar kadro­wy w posta­ci migran­tów z kra­jów tra­dy­cyj­nie rzym­sko­ka­to­lic­kich. Jed­nak tak­że i ten czyn­nik nie zmie­nia gene­ral­ne­go tren­du.