Watykan chciał walczyć z III Rzeszą

Pod koniec 1938 roku Sto­li­ca Apo­stol­ska pla­no­wa­ła mię­dzy­na­ro­do­wą ini­cja­ty­wę zwró­co­ną prze­ciw­ko hitle­row­skim Niem­com – wyni­ka z pra­cy badaw­czej prze­pro­wa­dzo­nej przez boń­skie­go histo­ry­ka Kar­la-Jose­pha Hum­me­la, któ­ry jako jeden z pierw­szych naukow­ców otrzy­mał wgląd w taj­ne archi­wa waty­kań­skie. Hum­mel opu­bli­ku­je wyni­ki badań w sierp­nio­wym wyda­niu maga­zy­nu G/Geschichte. Według uczo­ne­go do inter­wen­cji papie­ża Piu­sa XI nie doszło tyl­ko ze wzglę­du na usil­ne proś­by nie­miec­kich hie­rar­chów, któ­rzy oba­wia­li się nie­obli­czal­nych kon­se­kwen­cji ze stro­ny Hitle­ra.

Histo­ryk uwa­ża, że zarzu­ty wysu­wa­ne pod adre­sem papie­ży Piu­sa XI i Piu­sa XII, iż mie­li oni zawie­rać kom­pro­mi­sy z Hitle­rem w oba­wie przed bol­sze­wi­zmem, nie dają się potwier­dzić. Według Hum­me­la dez­apro­ba­ta Piu­sa XI wobec poli­ty­ki nazi­stow­skiej była sil­na i papież nie bał się nawet odmó­wić audien­cji Hitle­ro­wi, gdy ten odwie­dził Rzym w 1938 roku.

Tak­że okre­śla­nie Piu­sa XII mia­nem „papie­ża, któ­ry mil­czał“ nie odpo­wia­da rze­czy­wi­sto­ści – uwa­ża Hum­mel. Ura­to­wa­nie 3/4 rzym­skich Żydów przed eks­ter­mi­na­cją jest w dużej mie­rze zasłu­gą Piu­sa XII – twier­dzi.