Alexander Kielland — wróg Kościoła państwowego

Nor­we­giaw­spo­mi­na w 100. rocz­ni­cę śmier­ci Ale­xan­dra Kiel­lan­da, któ­ry wraz z Hen­ri­kiem Ibse­nem, Bjørn­stjer­nem Bjørn­so­nem oraz Jona­sem Lie two­rzy tzw. Wiel­ką Czwór­kę nor­we­skiej lite­ra­tu­ry. Dla wie­lu poko­leń Nor­we­gów Kiel­land był sym­bo­lem wal­ki z domi­na­cją pań­stwo­we­go Kościo­ła lute­rań­skie­go.

Twór­czość Kiel­lan­da przy­pa­da na okres, gdy w Nor­we­gii dys­ku­to­wa­no o roz­dzia­le Pań­stwa od Kościo­ła. Dopie­ro w 1845 roku moż­na było ofi­cjal­nie wystą­pić z Kościo­ła, jed­nak­że ci, któ­rzy zde­cy­do­wa­li się na ten krok nie mogli liczyć na zatrud­nie­nie w roli urzęd­ni­ka lub nauczy­cie­la. Kiel­land okre­ślał się mia­nem rady­kal­ne­go demo­kra­ty repu­bli­ka­ni­na. Roz­głos zdo­był sobie kry­ty­ką Kościo­ła i jego duchow­nych. Zaczy­nał od rodzin­ne­go Sta­van­ger, któ­re było czę­ścią nor­we­skie­go pasa biblij­ne­go, obsza­ru zamiesz­ki­wa­ne­go przez gru­py kon­ser­wa­tyw­nych pie­ty­stów.

W wal­ce o nie­za­leż­ność pań­stwa ci sami pie­ty­ści, któ­rzy stop­nio­wo odcho­dzi­li od Kościo­ła Nor­we­gii zna­leź­li sojusz­ni­ka w zgru­po­wa­niach lewi­co­wych. Sojusz poboż­nych pro­te­stan­tów i w więk­szo­ści ate­istycz­nej lewi­cy zadzi­wił nie jed­ne­go.

Kiel­lan­do­wi nie żyło się dobrze rów­nież wte­dy, gdy lewi­ca sta­ła u ste­rów wła­dzy. Jego wnio­sek o przy­zna­nie mu pen­sji pisar­skiej został odrzu­co­ny przez zdo­mi­no­wa­ny przez lewi­cę par­la­ment. Co cie­ka­we naj­więk­szym prze­ciw­ni­kiem Kiel­lan­da po stro­nie lewi­cow­ców był poseł i duchow­ny w jed­nej oso­bie Lars Ofte­dal. Stwier­dził na forum par­la­men­tu, że Kiel­land jest bez­boż­nym pisa­rzem i nie zasłu­gu­je na wspar­cie pań­stwa.

W wie­ku 42 lat Kiel­land poże­gnał się z twór­czo­ścią lite­rac­ką. Dużo cho­ro­wał. Dzię­ki wsta­wien­nic­twu Bjørn­so­na został sze­fem admi­ni­stra­cji rodzin­ne­go Sta­van­ger, a póź­niej całe­go regio­nu Roms­dal. Zmarł kwiet­nia 1906 roku w Ber­gen.

:: Ekumenizm.pl: Koniec Kościo­ła pań­stwo­we­go?