IV Międzynarodowe Dni ks. M. K. Sarbiewskiego

Po raz czwar­ty Sto­wa­rzy­sze­nie Aca­de­mia Euro­pea Sar­bie­via­na zapra­sza na mię­dzy­na­ro­do­we dni ks. Macie­ja Kazi­mie­rza Sar­biew­skie­go. Tego­rocz­na impre­za gościć będzie w kil­ku ośrod­kach pół­noc­ne­go Mazow­sza, w Poświęt­nem k. Płoń­ska, Płoń­sku, Cie­cha­no­wie, Prza­sny­szu, Czer­ni­cach Boro­wych i w Rost­ko­wie, miej­scu uro­dzin i dzie­ciń­stwa św. Sta­ni­sła­wa Kost­ki.

Maciej Kazi­mierz Sar­biew­ski przy­szedł na świat w nie­wiel­kiej wsi mazo­wiec­kiej Sar­bie­wo k. Płoń­ska. Był synem szlach­ci­ca – zie­mia­ni­na Mate­usza i Ana­sta­zji z Milew­skich. Nauki pobie­rał u jezu­itów w Puł­tu­sku. W 1612 roku, mając sie­dem­na­ście lat wstą­pił do Towa­rzy­stwa Jezu­so­we­go. Będąc zakon­ni­kiem kon­ty­nu­ował naukę w Aka­de­mii Wileń­skiej, a następ­nie w kole­gium w Bra­nie­wie. Na stu­dia teo­lo­gicz­ne wysła­ny został przez zakon­nych prze­ło­żo­nych do Rzy­mu. Wyjaz­dy na stu­dia zagra­nicz­ne były w ówcze­snej Pol­sce prak­ty­ką powszech­ną. Nie tyl­ko zako­ny wysy­ła­ły swo­ich człon­ków do naj­więk­szych ośrod­ków uni­wer­sy­tec­kich Euro­py. Przy­naj­mniej do poło­wy XVII wie­ku syno­wie magna­tów, bogat­szej szlach­ty i zamoż­niej­sze­go miesz­czań­stwa wysy­ła­ni byli na dal­sze kształ­ce­nie za gra­ni­cę. Mło­dzi Pola­cy wyjeż­dża­li do Włoch, Nider­lan­dów ( w Lej­dzie stu­dio­wał m.in. Jan Andrzej Morsz­tyn, któ­ry zwie­dził rów­nież Fran­cję, Wło­chy i Mal­tę), Nie­miec, Szwaj­ca­rii (przez 12 lat stu­dio­wał w Wit­ten­ber­dze, a póź­niej w Bazy­lei Daniel Nabo­row­ski), Anglii, Fran­cji.

Trwa­ją­cy ponad trzy lata okres rzym­ski w życiu Sar­biew­skie­go miał decy­du­ją­ce zna­cze­nie dla jego twór­czo­ści. Do sto­li­cy chrze­ści­jań­stwa przy­był Sar­biew­ski w sierp­niu 1622 roku. Dość szyb­ko mło­dy jezu­ita z Pol­ski pozna­je ludzi, któ­rzy mają wów­czas ogrom­ny wpływ na kul­tu­rę euro­pej­ską. Przy­jaź­nił się z Pete­rem Pau­lem Ruben­sem, Anto­nym van Dyc­kiem, nadwor­nym mala­rzem angiel­skie­go kró­la, Vela­zqu­ezem, naj­wy­bit­niej­szym przed­sta­wi­cie­lem baro­ku hisz­pań­skie­go, nadwor­nym mala­rzem Fili­pa IV, poznał Ber­ni­nie­go, genial­ne­go anal­fa­be­tę, któ­ry na zle­ce­nie papie­ża Urba­na VIII stwo­rzył olbrzy­mi bal­da­chim i kolum­na­dę Bazy­li­ki św. Pio­tra.

Naj­waż­niej­szą rzym­ską przy­jaź­nią Sar­biew­skie­go była bez wąt­pie­nia ta z Maf­feo Bar­be­ri­nim, od paź­dzier­ni­ka 1623 roku papie­żem Urba­nem VIII. Będąc pod opie­ką papie­ża – mece­na­sa, Sar­biew­ski miał dosko­na­łe warun­ki do pra­cy, roz­wo­ju, stu­diów. W Wiecz­nym Mie­ście powsta­ją trzy księ­gi liryk oraz słyn­na roz­pra­wa „De acu­do et argu­to” ( „O poin­cie i dow­ci­pie”). Dzie­ło to spra­wia, że Sar­biew­ski wcho­dzi do histo­rii lite­ra­tu­ry euro­pej­skiej nie tyl­ko jako wybit­ny poeta, ale też teo­re­tyk poezji.

Przez wie­ki doce­nia­ny był w Euro­pie. Jego wier­sze zebra­ne w 1625 roku w tomie Liri­ca wie­lo­krot­nie wzna­wia­no poza gra­ni­ca­mi kra­ju. Jesz­cze za życia poety w 1632 roku wyda­na zosta­ła w Antwer­pii luk­su­so­wa edy­cja Liry­ków. Stro­na tytu­ło­wa tego wyda­nia ozdo­bio­na zosta­ła mie­dzio­ry­tem same­go Pete­ra Pau­la Ruben­sa. Sześć lat po śmier­ci Angli­cy doko­na­li tłu­ma­cze­nia łaciń­skich wier­szy Sar­biew­skie­go. W Kolo­nii uka­za­ło się aż sie­dem wydań “Wykła­dów poety­ki”. Jesz­cze w XX wie­ku wyda­wa­li go Węgrzy.

W Pol­sce Sar­biew­ski jest poetą zapo­mnia­nym. W powszech­nym obie­gu czy­tel­ni­czym nie był w kra­ju obec­ny. Nie ist­nie­je rów­nież w świa­do­mo­ści dzi­siej­szych tzw. huma­ni­stów. Jego twór­czość jest nie­obec­na w pro­gra­mach szkol­nych. Kie­dyś była. Do roku 1840.

O Sar­biew­skim, po okre­sie zapo­mnie­nia, zaczę­to pisać i przy­po­mi­nać jego twór­czośc w poło­wie lat dzie­więć­dzie­sią­tych XX wie­ku. Z oka­zi 400. rocz­ni­cy uro­dzin na Mazow­szu Zor­ga­ni­zo­wa­no pierw­szą sesję popu­lar­no­nau­ko­wa poświę­co­ną poecie. Kil­ka lat póź­niej wyło­ni­ła się gru­pa miło­śni­ków twór­czo­ści poety z Sar­bie­wa. Z jej ini­cja­ty­wy powo­ła­ne zosta­ło sto­wa­rzy­sze­nie Aca­de­mia Euro­pea Ssar­bie­via­na – Sto­wa­rzy­sze­nie chce pro­pa­go­wać w kra­ju i za gra­ni­cą twór­czość lite­rac­ką i nauko­wą Sar­biew­skie­go, stwo­rzyć w miej­scu uro­dzin poety “Sar­bi­num”, z muzeum baro­ku, ośrod­kiem pra­cy twór­czej, hote­lem, karcz­mą sar­mac­ką. Nasze dzia­ła­nia zna­la­zły popar­cie lokal­nych władz – mówi dr Tere­sa Kaczo­row­ska, pre­ses AES.

Edmund Bel­ter

Wybra­ne wyda­rze­nia IV Mię­dzy­na­ro­do­wych Dni ks. M. K. Sar­biew­skie­go

9 maja, pią­tek: godz. 18 – inau­gu­ra­cja Dni, sala kino­wa Miej­skie­go Cen­trum Kul­tu­ry w Płoń­sku, reci­tal Sta­ni­sła­wa Soj­ki; godz. 21 – „Noc poetów”, „Sien­kie­wi­czów­ka” w Poświęt­nem k. Płoń­ska.

10 maja, sobo­ta: godz. 20 – inau­gu­ra­cja I Festi­wa­lu Muzy­ki Baro­ko­wej, kościół św. Micha­ła Archa­nio­ła w Płoń­sku.

11 maja, nie­dzie­la: godz. 17 – „P. P. Rubens a M. K. Sar­biew­ski”, odczyt prof. Juliu­sza Chro­ścic­kie­go oraz kon­cert Zespo­łu Muzy­ki Daw­nej z Gim­na­zjum nr 3 w Cie­cha­no­wie, Muzeum Szlach­ty Mazo­wiec­kiej w Cie­cha­no­wie;