Komunia dla dzieci czy młodzieży?

Sto lat temu papież Pius X wydał dekret “Quam sin­gu­la­ri Chri­stus amo­re” sta­no­wią­cy, że do Pierw­szej Komu­nii Świę­tej przy­stę­po­wać mogą dzie­ci już w wie­ku 7 lat. L’Osservatore Roma­no uczcił rocz­ni­cę doku­men­tu arty­ku­łem zaty­tu­ło­wa­nym „Eucha­ry­stycz­na rewo­lu­cja Piu­sa“, a pre­fekt Kon­gre­ga­cji ds. Kul­tu Boże­go i Dys­cy­pli­ny Sakra­men­tów pod­kre­ślił, że nie wol­no dzie­ciom odma­wiać Eucha­ry­stii, kry­ty­ku­jąc pomy­sły nie­któ­rych księ­ży, któ­rzy chcą pod­nie­sie­nia wie­ku pierw­szo­ko­mu­nij­nych dzie­ci. Podob­na dys­ku­sja toczy się m.in. w pol­skim Koście­le Ewan­ge­lic­ko-Augs­bur­skim.

Argu­men­ty za przy­stę­po­wa­niem dzie­ci do Pierw­szej Komu­nii Świę­tej są zarów­no natu­ry teo­lo­gicz­nej, jak i prak­tycz­nej: sakra­ment chrztu świę­te­go jest bra­mą do Eucha­ry­stii. Chry­stus zapra­sza wszyst­kich, a dzie­cię­ca wia­ra to nie pro­blem, ale wła­śnie sed­no god­ne­go przy­stę­po­wa­nia do Sakra­men­tu Ołta­rza. Komu­nię dla ochrzczo­nych bez wzglę­du na wiek prak­ty­ku­ją Kościo­ły wschod­nie i nie­któ­re Kościo­ły angli­kań­skie oraz sta­ro­ka­to­lic­kie.

Wcze­sny wiek przy­stę­po­wa­nia do Komu­nii Świę­tej ma ponad­to zna­cze­nie peda­go­gicz­ne, gdyż odby­wa się w cza­sie, któ­ry jest naj­bar­dziej istot­nym okre­sem kształ­to­wa­nia świa­do­mo­ści i toż­sa­mo­ści dzie­ci i poprze­dza trud­ny okres dora­sta­nia i bun­tu. Prze­ciw­ni­cy wcze­sne­go przy­stę­po­wa­nia do Komu­nii prze­ko­nu­ją, że im więk­sza świa­do­mość wyda­rze­nia Eucha­ry­stii, tym głęb­sza wia­ra i więk­sze szan­se na pozo­sta­nie w Koście­le tych, któ­rzy tego napraw­dę chcą.

W krę­gach dusz­pa­ste­rzy ewan­ge­lic­kich w Pol­sce od kil­ku lat toczą się roz­mo­wy o obni­że­niu wie­ku mło­dzie­ży po raz pierw­szy przy­stę­pu­ją­cej do Wie­cze­rzy Pań­skiej. Zwy­cza­jo­wo czas ten przy­pa­da na 14./15. rok życia i odby­wa się wraz z aktem kon­fir­ma­cji, tj. potwier­dze­nia wia­ry wyzna­nej na chrzcie. Na kon­fe­ren­cjach duchow­nych, reko­lek­cjach i w mniej­szym gro­nie od daw­na dys­ku­tu­je się pomysł prze­su­nię­cia cza­su przy­stą­pie­nia do Komu­nii na wiek młod­szy przy jed­no­cze­snym pod­nie­sie­niem wie­ku kon­fir­ma­cyj­ne­go.

Wyda­je się, że z takie­go roz­wią­za­nia pły­ną zna­czą­ce korzy­ści: wcze­sne i waż­ne dla eta­pu roz­wo­ju reli­gij­ne­go włą­cze­nie dziec­ka do wymia­ru sakra­men­tal­ne­go Kościo­ła przy jed­no­cze­snym oczysz­cze­niu wyda­rze­nia kon­fir­ma­cji z poza­me­ry­to­rycz­nych naci­sków wywie­ra­nych przez śro­do­wi­sko czy rodzi­nę, spo­wo­do­wa­ło­by wpraw­dzie spa­dek licz­by kon­fir­man­tów, ale pod­wyż­szy­ło­by rów­nież jakość kształ­ce­nia reli­gij­ne­go i lep­sze warun­ki pra­cy z mło­dzie­żą, chcą­cą pozo­stać w Koście­le. Gim­na­zjal­ny wiek, będą­cy trud­nym eta­pem w życiu mło­dych ludzi, znacz­nie utrud­nia sze­ro­ko rozu­mia­ny pro­ces kate­chi­za­cji. Z dru­giej jed­nak stro­ny roz­wią­za­nie takie może pozba­wić Kościół dotar­cia – nawet jeśli ono ma cha­rak­ter insty­tu­cjo­nal­no-for­mal­ny – do więk­szej ilo­ści mło­dych ludzi w okre­sie bun­tu, a za ich pośred­nic­twem tak­że do tych rodzi­ców, któ­rzy dystan­su­ją się od Kościo­ła. Nie­ste­ty deba­ta na ten temat nie przy­nio­sła kon­kret­nych rezul­ta­tów, głów­nie dla­te­go, iż ma ona cha­rak­ter pół­pry­wat­ny, a nie­chęć do naru­sze­nia ‘sta­rych tra­dy­cji’ jest dość zna­czą­ca.

Z zagad­nie­niem wie­ku dzie­ci przy­stę­pu­ją­cych po raz pierw­szy do Komu­nii Świę­tej bory­ka się wie­le Kościo­łów. Nie­któ­re z nich, w tym Kościo­ły ewan­ge­lic­kie, pod­ję­ły teo­lo­gicz­ną reflek­sję, doty­czą­cą prak­ty­ki udzie­la­nia Komu­nii dzie­ciom nie­kon­fir­mo­wa­nym. Z kolei dusz­pa­ste­rze rzym­sko­ka­to­lic­cy zasta­na­wia­ją się nad pod­wyż­sze­niem wie­ku dzie­ci pierw­szo­ko­mu­nij­nych, chcąc tym samym moc­niej zako­rze­nić wyda­rze­nie Eucha­ry­stii w świa­do­mo­ści dzie­ci i pozo­sta­łych wier­nych, szcze­gól­nie wobec postę­pu­ją­cej komer­cja­li­za­cji Pierw­szej Komu­nii i czę­sto ilu­zo­rycz­ne­go zaan­ga­żo­wa­nia dzie­ci i rodzi­ców.