Kobiece oblicze judaizmu w Izraelu

Jesz­cze nie­daw­no Izra­el­czy­cy nie­mal nie sty­ka­li się z rabi­na­mi refor­mo­wa­ny­mi czy kon­ser­wa­tyw­ny­mi. A jeśli już — to zwy­kle byli to męż­czyź­ni, uro­dze­ni w kra­jach anglo­ję­zycz­nych, prak­ty­ku­ją­cy asz­ke­na­zyj­skie zwy­cza­je w angiel­skim wyda­niu. Jed­nak ten obraz powo­li się zmie­nia. Refor­mo­wa­ni i kon­ser­wa­tyw­ni rabi­ni coraz czę­ściej pocho­dzą z zupeł­nie innych tra­dy­cji żydow­skich, i nie zawsze już są męż­czy­zna­mi.

W jero­zo­lim­skim Hebrew Union Col­le­ge ordy­no­wa­no czwo­ro nowych rabi­nów, z któ­rych poło­wę sta­no­wi­ły kobie­ty. Tro­je z nich uro­dzi­ło się w Izra­elu, a jeden przy­był do nie­go z Ira­ku. Podob­nie jest w Schech­ter Rab­bi­ni­cal Col­le­ge nale­żą­cym do ruchu kon­ser­wa­tyw­ne­go (zwa­ne­go tak­że Masor­ti). Tu też ordy­no­wa­nych zosta­nie czwo­ro rabi­nów, w tym jeden męż­czy­zna. Nowi duchow­ni pocho­dzą z roz­ma­itych tra­dy­cji — od cał­ko­wi­cie świec­kiej, przez maro­kań­ską, aż do fran­cu­skiej.

Juda­izm libe­ral­ny w Izra­elu, mimo wszyst­kich róż­nic, jakie ist­nie­ją mię­dzy kon­ser­wa­tyw­nym a refor­mo­wa­nym jego odła­mem — ma jed­ną cechę wspól­ną: kobie­ty są w jego awan­gar­dzie, zaj­mu­ją pozy­cje lide­rów, a tak­że coraz czę­ściej sta­ją za pul­pi­tem rabi­nac­kim w syna­go­gach. — Rów­ność płci nie jest już dla nas tyl­ko ide­ałem, ale coraz czę­ściej rze­czy­wi­sto­ścią — pod­kre­śla rabin Yehoy­ada Amir, sze­fo­wa izra­el­skie­go pro­gra­mu rabi­nac­kie­go w Hebrew Union Col­le­ge. Dopusz­cze­nie kobiet do ordy­na­cji zmie­nia tak­że teo­lo­gię żydow­ską. — One wytwa­rza­ją nowe modli­twy i nowy styl teo­lo­gicz­ne­go dys­kur­su — doda­je Amir.

Przy­kła­dem takie­go spe­cy­ficz­ne­go kobie­ce­go otwar­cia jest nowo­or­dy­no­wa­na w syna­go­dze refor­mo­wa­nej rabin­ka Ayala Sha­’a­shua-Meron. Uro­dzo­na w rodzi­nie imi­gran­tów z Ira­ku, któ­rzy cał­ko­wi­cie porzu­ci­li tra­dy­cję reli­gij­ną, juda­izm odkry­ła dopie­ro, gdy z mężem zamiesz­ka­ła w Sta­nach Zjed­no­czo­nych. Do Izra­ela wró­ci­ła już jako wier­na syna­go­gi refor­mo­wa­nej, zafa­scy­no­wa­na żydow­ską i izra­el­ską toż­sa­mo­ścią. Tu kon­ty­nu­owa­ła stu­dia nad juda­izmem w Cen­ter for Pro­gres­si­ve Juda­ism w Tel Awi­wie. Wresz­cie wraz ze swo­ją kon­gre­ga­cją doszła do wnio­sku, że trze­ba zacząć otwie­rać się na inne niż anglo­sa­ska tra­dy­cje żydow­skie. — Wie­rzę, że irac­cy Żydzi mogą zna­leźć swo­je miej­sce w libe­ral­nym juda­izmie. Idea otwie­ra­nia się Tory na mądrość ist­nie­ją­cą w innych obsza­rach wie­dzy ist­nie­je w tej tra­dy­cji — tłu­ma­czy Sha­’a­shua-Meron.

Mira Regev inna z ordy­no­wa­nych rabi­nek zwra­ca nato­miast uwa­gę na koniecz­ność dia­lo­gu z inny­mi tra­dy­cja­mi reli­gij­ny­mi oraz włą­cze­nia kwe­stii spo­łecz­nych w deba­tę. — Wie­rzę, że żydow­ski plu­ra­lizm pro­wa­dzi w natu­ral­ny spo­sób do dia­lo­gu z “innym”, w tym do współ­ży­cia Żydów z Ara­ba­mi — tłu­ma­czy Regev. A ma w tej dzie­dzi­nie doświad­cze­nie, bowiem jako wykła­dow­ca Leo Beck Edu­ca­tion Cen­tre zaj­mu­je się kwe­stia­mi współ­ist­nie­nia tych dwóch naro­dów. Odwie­dza arab­skie mia­sta dwa razy w tygo­dniu, a nawet orga­ni­zu­je mil­czą­ce mar­sze na rzecz poko­ju. Jako rabin Regev chce pra­co­wać nad spo­tka­niem Żydów reli­gij­nych i świec­kich, a tak­że poka­zy­wać nie­wie­rzą­cej mło­dzie­ży, że juda­izm ne musi być zamknię­ty.

Ordy­no­wa­na na rabin­kę Żydów­ka kon­ser­wa­tyw­na Tamar Elad-Appel­baum tak­że szu­ka nowych dróg dla juda­izmu. — Ja nie jestem żeń­skim ‘rebem, ja jestem raba — pod­kre­śla wycho­wa­na w tra­dy­cyj­nej reli­gij­nej rodzi­nie kobie­ta.- A moim zada­niem jest otwie­ra­nie drzwi do juda­izmu kobie­tom — doda­je. NIe­spra­wie­dli­wość segre­ga­cji płcio­wej dotar­ła do niej pod­czas stu­diów. — To wte­dy zro­zu­mia­łam, że choć z kole­ga­mi stu­diu­je­my te same reli­gij­ne tek­sty, to oni zosta­ną rabi­na­mi, a ja nie — tłu­ma­czy. Na ruch kon­ser­wa­tyw­ny tra­fi­ła już po ślu­bie, gdy z mężem szu­ka­li kon­gre­ga­cji, któ­ra by im ducho­wo odpo­wia­da­ła. W koń­cu zde­cy­do­wa­ła się na ordy­na­cję rabi­nac­ką. — Jed­nak dla mnie waż­ne jest nie tyl­ko być rabin­ką, ale też, by gło­sić kaza­nia, a przede wszyst­kim dawać przy­kład życia rodzin­ne­go — tłu­ma­czy.

Rabin dr Einat Ramon, dzie­kan kon­ser­wa­tyw­ne­go Schech­ter Insti­tu­te pod­kre­śla, że nie spo­dzie­wał się, że jesz­cze za jego życia będzie tyle rabi­nek uro­dzo­nych w Izra­elu, tak świet­nie wykształ­co­nych, i tak femi­ni­stycz­nie nasta­wio­nych. Według Amir to dobry znak, bowiem poka­zu­je, że budo­wa­na jest rów­ność nie tyl­ko w syna­go­dze, ale i całym Izra­elu.

:: Eku­me­ni­zmpl: Kobie­ta-rabin lekar­stwem na puste syna­go­gi?