Wirtualna Synagoga

We wto­rek 19 czerw­ca w lubel­skim Ośrod­ku „Bra­ma Grodz­ka – Teatr NN” odbę­dzie się wir­tu­al­na rekon­struk­cja Wiel­kiej Syna­go­gi, któ­ra sta­ła nie­gdyś przy obec­nej Al. Tysiąc­le­cia w Lubli­nie. Spo­tka­nie roz­pocz­nie się o godz. 18.00, a wpro­wa­dze­nie wygło­si dr Andrzej Trzciń­ski.

Wiel­ka Syna­go­ga, zna­na jako Syna­go­ga Mahar­sza­la znaj­do­wa­ła się przy pół­noc­nym sto­ku Wzgó­rza Zam­ko­we­go, przy uli­cy Jatecz­nej. Zosta­ła nazwa­na na cześć wybit­ne­go rabi­na Salo­mo­na Lurii zwa­ne­go Mahar­sza­lem. Budy­nek powsta­wał od 1567 roku. Pier­wot­nie zbu­do­wa­ny w sty­lu rene­san­so­wym uległ zbu­rze­niu pod­czas najaz­du kozac­ko-moskiew­skie­go w 1655 roku. Boż­ni­ca zosta­ła następ­nie odbu­do­wa­na w sty­lu baro­ko­wym i w takiej for­mie archi­tek­to­nicz­nej prze­trwa­ła do 1854 roku, kie­dy to zawa­li­ły się skle­pie­nia.

Kolej­na odbu­do­wa, bez zacho­wa­nia cech baro­ko­wych, trwa­ła do 1864 roku. Budy­nek Wiel­kiej Syna­go­gi, któ­ry mógł pomie­ścić jed­no­cze­śnie 3000 osób, skła­dał się wte­dy z trzech boż­nic – Mahar­sza­la, w któ­rej modlo­no się w wiel­kie świę­ta i odby­wa­ły się kon­cer­ty kan­to­rów, syna­go­gi Maha­ra­ma gdzie modlo­no się w sobo­ty oraz małej boż­ni­cy do modlitw codzien­nych.

We wrze­śniu 1939 roku syna­go­ga zosta­ła zamknię­ta. Do 1942 roku w jej budyn­ku mie­ści­ło się schro­ni­sko dla wysie­dleń­ców i kuch­nia ludo­wa. W mar­cu 1942 roku żoł­nie­rze nie­miec­cy zor­ga­ni­zo­wa­li w syna­go­dze punkt zbior­czy dla Żydów prze­zna­czo­nych do depor­ta­cji. Po likwi­da­cji get­ta hitle­row­cy zaczę­li wybu­rza­nie budyn­ku, któ­ry w ruinach prze­trwał do cza­su budo­wy Alei Tysiąc­le­cia.

Skąd pomysł rekon­struk­cji lubel­skiej synagogi?Mówi Krzysz­tof Mucha z fir­my Servo­da­ta Elek­tro­nik: „Urze­kły mnie zdję­cia lot­ni­cze wyko­na­ne w latach trzy­dzie­stych ubie­głe­go wie­ku przed­sta­wia­ją­ce Lublin tak róż­ny od tego, do któ­re­go jeste­śmy przy­zwy­cza­je­ni. Nie­zwy­kłe wra­że­nie zro­bi­ło na mnie żydow­skie mia­sto roz­po­star­te wokół lubel­skie­go zam­ku. Wiel­ka Syna­go­ga była szcze­gól­nym i naj­bar­dziej oka­za­łym obiek­tem żydow­skie­go mia­sta. Wraz z pozo­sta­ły­mi budyn­ka­mi zosta­ła star­ta z powierzch­ni zie­mi. Dzi­siaj, o ist­nie­niu daw­ne­go mia­sta żydow­skie­go na Pod­zam­czu, przy­po­mi­na­ją jedy­nie dwie tabli­ce. Dla tysię­cy tury­stów rok­rocz­nie przy­by­wa­ją­cych do Lubli­na z całe­go świa­ta nasze mia­sto koja­rzy się wyłącz­nie z miej­scem zagła­dy Żydów. Pre­zen­ta­cja, któ­ra umoż­li­wi wir­tu­al­ną wyciecz­kę do nie­ist­nie­ją­cej syna­go­gi, będzie też pierw­szą w Pol­sce pró­bą zasto­so­wa­nia inte­rak­tyw­nej tech­no­lo­gii wir­tu­al­nej rze­czy­wi­sto­ści (VR) w ochro­nie dzie­dzic­twa kul­tu­ro­we­go”.

Tech­no­lo­gia wir­tu­al­nej rze­czy­wi­sto­ści, zasto­so­wa­na w tej pre­zen­ta­cji, to spo­sób na to, by reali­stycz­nie pre­zen­to­wać mode­le lub sce­ny gene­ro­wa­ne przez kom­pu­ter. Spe­cjal­ny sprzęt pozwa­la oglą­dać wyświe­tla­ne obiek­ty w prze­strze­ni trój­wy­mia­ro­wej dając złu­dze­nie prze­by­wa­nia wewnątrz wir­tu­al­ne­go świa­ta. Szcze­gól­ną cechą tej tech­no­lo­gii jest jej inte­rak­tyw­ność tzn. gene­ro­wa­nie obra­zu odby­wa się w cza­sie rze­czy­wi­stym w zależ­no­ści od reak­cji oglą­da­ją­ce­go. Ste­reo­sko­po­wy obraz, jego foto­re­ali­stycz­na jakość, dźwięk i bez­po­śred­ni udział oglą­da­ją­ce­go skła­da­ją się na kom­plet doznań, nie­po­rów­ny­wal­ny z żad­nym innym, zna­nym do tej pory. Na pew­no szcze­gól­ne miej­sce zaj­mie w dzie­dzi­nie upo­wszech­nia­nia dzie­dzic­twa kul­tu­ro­we­go dając złu­dze­nie prze­miesz­cza­nia się w cza­sie i w prze­strze­ni.

Forum Znak