Na falach Ducha, czyli oswoić pentekostalizm

0

Na falach Ducha – wyzwania pentekostalizacji – to tytuł ekumenicznej konferencji naukowej, jaka odbyła się 4 czerwca 2019 roku w siedzibie Wyższej Szkoły Teologiczno-Społecznej w Warszawie, która wraz z Polskim Forum Chrześcijan współorganizowała wydarzenie. Ekumenizm.pl był jednym z patronów medialnych.

Celem konferencji było „wielopłaszczyznowe opisanie zjawiska pentekostalizacji we współczesnym chrześcijaństwie oraz jego znaczenie dla Kościoła i świata.” Konferencja składała się z trzech sesji – historycznej, systematycznej i praktycznej, a całość zakończyła się nabożeństwem uwielbienia prowadzonym przez rzymskokatolickiego charyzmatyka Marcina Zielińskiego.

Podczas sesji historycznej, którą poprowadził ks. prof. Andrzej Perzyński (UKSW), uczestnicy wysłuchali trzech referatów, porządkujących wiedzę na temat ruchu zielonoświątkowego. I tak dr Lynn Jacobson wygłosiła referat zatytułowany „Przemieniająca moc Ducha Świętego. Ruch w górach”, w którym ukazała tematykę teofanii (Bożego objawienia) w górach na przykładzie Starego Testamentu, analizując przy tym żydowskie święta pod kątem Pięćdziesiątnicy. Prof. dr hab. Wojciech Gajewski (Uniwersytet Gdański) ukazał historię ruchów pentekostalnych w Polsce i na świecie, a ks. dr hab. Artur Kasprzak zapoznał słuchaczy z historią Odnowy w Duchu Świętym w Kościele rzymskokatolickim.

Część systematyczną poprowadziła prof. Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej dr hab. Kalina Wojciechowska, biblistka specjalizująca się w Nowym Testamencie. Analizując duchowość Dziejów Apostolskich bp prof. Andrzej Siemieniewski z Archidiecezji Wrocławskiej podkreślił, że chrześcijaństwo jest realną zmianą spływającą „z góry”, a nie skontekstualizowanym kodem kulturowym. Rzymskokatolicki teolog zaznaczył, że świadectwo Dziejów jednoznacznie wskazuje na pneumatologiczny wymiar chrześcijaństwa.

Perspektywę prawosławną ukazał ks. dr Andrzej Kuźma z Chrześcijańskiej Akademii teologicznej. Duchowny wyjaśnił, że w prawosławnym rozumieniu życie Cerkwi nie jest regulowane prawem kanonicznym, ale to Duch prowadzi Cerkiew (Kościół) i rządzi nią. Także urzędy w Kościele, w tym posługa biskupa czy prezbitera – to właściwie charyzmaty Ducha. O. Kuźma omówił także znaczenie theosis (przebóstwienia) w teologii prawosławnym, które jest zdobywaniem Ducha Świętego i wypełnianiem otrzymanych darów. – Przebóstwienie dokonuje się w Cerkwi poprzez Eucharystię i jednoczenie się z Bogiem. Wyraża to epikleza (przywoływanie Ducha Świętego) w liturgii.

O pentekostalizacji w metodyzmie mówił ks. dr Edward Puslecki, honorowy zwierzchnik Kościoła Ewangelicko-Metodystycznego w Polsce. Wyjaśnił pneumatologiczne aspekty metodystycznej historii i duchowości. Wyraził opinie, że mówienie, iż „Duch Święty działa w jakiś granicach kościelnych jest przejawem zezowatej teologii”. Mówiąc o ruchu zielonoświątkowym, zaznaczył, że pentekostalizm jest młodszym rodzeństwem metodyzmu „czasem niesfornym, ale kochanym i idącym swoją droga Ducha Świętego.

O zarzutach adresowanych pod adresem pentekostalizmu, w tym pojawiającego się wręcz oskarżenia o pentekostalizację Kościoła rzymskokatolickiego, mówił ks. dr Przemysław Sawa (Uniwersytet Śląski), kapłan diecezji bielsko-żywieckiej. Według teologa spór o pentekostalizację to właściwe spór o wizję Kościoła. Wyzwaniem pozostaje ponowne odkrycie proroctwa i rozpoznawania Ducha – mówił ks. dr Sawa.

Trzecią, praktyczną część poprowadził prof. Wojciech Gajewski. O pentekostalizacji w perspektywy zielonoświątkowej mówił bp dr Marek Kamiński, biskup Kościoła Zielonoświątkowego w Polsce. Teolog stwierdził, że widzi pewne zagrożenie wewnątrz Kościoła, polegające na przyzwyczajeniu do jednej formy działania Ducha Świętego, podczas gdy Duch jest nieprzewidywalny, a Kościół musi być otwarty na Jego działanie. O Jezusie jako wzorcu charyzmatyka mówił podczas wykładu „Modele charyzmatyczności w perspektywie Kościołów nurtu ewangelicznego” bp Andrzej Bajeński z Kościoła Chrystusowego. O osobistych doświadczeniach ze lubelską wspólnotą Armia Dzieci i wyzwaniu przekazywania dziedzictwa wiary w Kościele rzymskokatolickim mówiła dr Anna Saj.

Niestety, na konferencję nie dojechał przedstawiciel Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego.

Konferencję podsumował rektor WSST prezb. Piotr Nowak.

Patronat nad konferencją #NaFalachDucha objęła Polska Rada Ekumeniczna, Alians Ewangeliczny, Komitet Nauk Teologicznych PAN, Chrześcijańska Akademia Teologiczna w Warszawie, Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego oraz Wyższe Baptystyczne Seminarium Teologiczne w Warszawie.



Komentarz

W wystąpieniach panelistów i dyskusji wokół referatów często pojawiał się wątek negatywnego odczarowania fenomenu pentekostalizmu, zdjęcia z niego łatki niebezpiecznego, ewoluującego w stronę sekciarstwa zjawiska, które w mniejszym lub większym stopniu zagraża duchowemu i instytucjonalnemu dobrostanowi poszczególnych Kościołów. Dyskusje pokazały, że pentekostalizm jako fakt doświadczania wiary nie jest ograniczony do jednej tradycji wyznaniowej, nie jest jedynie specyfiką protestancką, ale stał się dobrem wspólnym całego chrześcijaństwa, choć w zupełnie odmiennych dawkach. Tradycja prawosławna wydaje się być najmniej podatna na wpływy nowego ruchu, który – jak zaznaczył o. Kuźma – Cerkiew obserwuje z zainteresowaniem.

Ponadto, dyskusje nad pentekostalizmem, czasami wręcz tłumaczenie, że „nie ma się czego bać” do złudzenia przypominały prowadzone wciąż dyskusje nad szkodliwością, błogosławieństwem czy pożytkiem ruchu ekumenicznego w ogóle.

Jaki jest związek między pentekostalizmem a ekumenizmem – tego (oprócz płaszczyzny wyznawania) nie udało się niestety pogłębić, ale z pewnością konferencja dała kolejny impuls do zbadania tego obszaru i z pewnością wielu innych.

Dariusz Bruncz


galeria