400 lat edynburskiego Greyfriars Kirk

0

Należący do Kościoła Szkocji (Kirk) edynburski Greyfriars Kirk obchodzi 400-lecie. Każdego roku rzesze turystów przyciąga do niego opowieść o Skye terrierze Bobbym, którego historia pokazuje siłę więzi łączących psa z jego panem. Ale to bynajmniej nie jedyna opowieść, jaką parafia ma do opowiedzenia…


O Bobbym zrobiło się głośno w drugiej połowie XIX w. Piesek niemal z dnia na dzień stał się edynburskim celebrytą. Wieść gminna niesie, że przez 14 lat strzegł grobu swojego właściciela – policjanta Johna Graya – na parafialnym cmentarzu. Skye terrier dokonał żywota w 1872 r. Miał 16 lat. W dowód uznania za okazaną lojalność pies został pochowany tuż obok swojego pana. Nieopodal zaś, u zbiegu Candlemaker Row i George IV Bridge, postawiono mu pomnik, jedną z najsympatyczniejszych atrakcji turystycznych miasta. Pomnik stoi na tle pubu nazwanego – a jakże – na cześć Bobby’ego.

Sympatyczny Skye terrier na stałe wpisał się też w kulturę popularną za sprawą książek i filmów mu święconych.

Przykościelny cmentarz to z kolei miejsce pielgrzymek fanów Harry’ego Pottera odkąd J.K. Rowling ujawniła, że napisy na nagrobnych płytach zainspirowały ją do nadania tożsamości niektórym bohaterom książek o młodym czarodzieju.

Turysta może więc odwiedzić grób zmarłego w 1806 r.  Thomasa Riddella i jego syna, także Thomasa, który zmarł cztery lata wcześniej, w wieku zaledwie 26 lat. To dzięki nim narodził się Tom Riddle, znany bardziej jako Lord Voldemort.

Nekropolia Greyfriars to także miejsce wiecznego spoczynku Williama McGonagalla, ponoć najgorszego poety, jakiego Szkocja dała światu. Jego nazwiskiem J.K. Rowling obdarzyła prof. Minervę  McGonegall, głowę Gryffindoru, jednego z czterech domów w Szkole Magii i Czarodziejstwa w Hogwarcie.

Podobno przykościelny cmentarz zainspirował też wygląd miejsca wiecznego spoczynku rodziców Harry’ego w Godric’s Hollow. Być może stało się to w pobliskiej kawiarni Elephant House, w której szkocka pisarka tworzyła swoje dzieła.

Nazwa kościoła nawiązuje do franciszkańskiego klasztoru, który znajdował się w tym miejscu. Klasztor rozwiązano w 1560 r., a jego ziemie przekazano Marii, królowej Szkotów. Monarchini przekazała je miastu pod nowy cmentarz. Przykościelną nekropolię założono w 1562 r. Zastąpiła cmentarz przy najważniejszym edynburskim kościele – High Kirk of St. Giles’.

Pod koniec XVI w. oceniono, że miasto potrzebuje nowego kościoła. Prace rozpoczęto w 1602 r. Greyfriars Kirk jest pierwszym kościołem wybudowanym w Edynburgu od czasu Reformacji. Do użytku został oddany w Boże Narodzenia 1620 r.

W 1638 r. na placu przed kościołem szkoccy arystokraci i duchowni podpisali „Nowe Przymierze” ustanawiając religijno-polityczny ruch o charakterze prezbiteriańskim, stawiający sobie za zadanie ochronę tożsamości szkockiego Kirku. Początkowo przedstawiciele ruchu stali po stronie parlamentu, ostatecznie jednak doszli do porozumienia z Karolem II Stuartem. Kres The Convenanters położył Oliwier Cromwell.

W pierwszej połowie XX w.  edynburskie Stare Miasto mocno się wyludniło, kościoły opustoszały a parafie zostały przyłączone do Greyfriars Kirk. W 1979 r. kongregacja połączyła się z Highland Tolbooth St John’s Church na Mili Królewskiej. Połączona parafia użytkuje kościół Greyfriars, w którym odbywają się nabożeństwa zarówno po angielsku, jak i w szkockim gaelickim (jedyna tego typu parafia Kościoła Szkocki na wschodzie kraju).

W 2002 r., w Święto Zesłania Ducha Świętego, trzy edynburskie kongregacje – Greyfriars Kirk (Kościół Szkocji), St. Columba’s by the Castle (Szkocki Kościół Episkopalny) i Augustine United Church (Zjednoczony Kościół Reformowany) podpisały ekumeniczne przymierze zobowiązując się do wspólnej pracy i modlitwy, by „zaznaczyć wspólną, pozytywną i progresywną obecność chrześcijan w centrum Edynburga”.

Od 2003 r. duszpasterzem Greyfriars Kirk jest ks. Richard Frazer.

galeria