Dwóch patriarchów i jeden Synod – Etiopski Kościół Prawosławny zakończył schizmę

0

Trwająca od 27 lat schizma w łonie Etiopskiego Kościoła Prawosławnego, jednego z przedchalcedońskich (orientalnych) Kościołów wschodnich, przechodzi do historii. Wywołaną wydarzeniami politycznymi schizmę zakończono 26 lipca 2018 r. podczas liturgii w etiopskiej katedrze św. Michała w Waszyngtonie. W uroczystości uczestniczył premier Etiopii dr Abiy Ahmed Ali.

Schizma w Etiopskim Kościele Prawosławnym (Tewahedo) nie miała charakteru doktrynalnego, a wynikała z trudnej historii kraju podczas przewrotów politycznych. W 1974 roku doszło w Etiopii do zamachu stanu – obalono cesarza Hajle Syllasjego I, a władzę w kraju przejęła komunistyczna wojskowa rada zarządzająca (Derg). Etiopski Kościół Prawosławny stracił status Kościoła państwowego, a w 1976 roku patriarcha (abuna) Teofil został aresztowany. Był drugim patriarchą w historii Etiopskiego Kościoła Prawosławnego, który autokefalię (niezależność) uzyskał od Koptyjskiego Kościoła Prawosławnego.

Uwięziony przez Derg patriarcha Teofil został zamordowany w 1979 roku, jednak władze nie upubliczniły tej informacji i zwyczajnie nakazały Kościołowi wybór nowego patriarchy. Tak też się stało i Święty Synod wybrał nowego zwierzchnika – został nim abp Takla Haymanot, który pełnił swój urząd do 1988 r. Wyboru tego nie uznał Koptyjski Kościół Prawosławny, jednak nie wypowiedział jedności sakramentalnej. Koptowie uważali, że dopóki władze nie ogłoszą publicznie faktu i okoliczności śmierci patriarchy Teofila, ten formalnie pozostaje zwierzchnikiem Kościoła. Po śmierci patriarchy Haymanota, Synod wybrał na tron patriarszy Merkoriosa.

W 1991 roku upadł reżim Derg, a władzę przejęła koalicja czterech partii pod nazwą Etiopski Ludowo-Rewolucyjny Front Demokratyczny. Pod naciskiem opinii publicznej i nowej władzy patriarcha Merkorios abdykował i uciekł do USA, a wraz z nim część hierarchii. Synod w Etiopii wybrał na patriarchę arcybiskupa Pawła (Paulos). Będąc za granicą Merkorios oświadczył, że jego abdykacja była wymuszona, a przez to nieważna i tak powstał alternatywny Synod Etiopskiego Kościoła Prawosławnego na Uchodźctwie. Został on uznany za prawowity przez dużą część etiopskiej diaspory w USA i w Europie Zachodniej. Po śmierci patriarchy Pawła (2012), nowym patriarchą w Etiopii został abune Mateusz (Mathias).

Na mocy porozumienia podpisanego w obecności hierarchów dotychczasowych dwóch jurysdykcji, przestaje istnieć Synod w Addis Ababa (stolica Etiopii) oraz na uchodźctwie i został przywrócony jeden Święty Synod z… dwoma kanonicznymi patriarchami – Mathiasem i Merkoriosem.

>> Link do filmu z nabożeństwa pojednania

Zgodnie z ustaleniami patriarcha Merkorios powróci do Etiopii zachowując urząd i godność patriarchy. Merkoriosowi zostanie zapewniona godna rezydencja w siedzibie patriarchatu i niezbędne środki do życia do pełnienia służby duszpasterskiej. Merkorios będzie służył Kościołowi na sposób duchowy. Z kolei urzędujący w Etiopii patriarcha Mateusz będzie wypełniał funkcje duchowe i administracyjne wynikające z patriarszych obowiązków. Dopóki żyją patriarchowie będą sobie równi w sprawowanych godnościach. Imiona obydwu hierarchów będą wspominane podczas liturgii we wszystkich etiopskich kościołach prawosławnych na całym świecie. Wszystkie ekskomuniki nałożone wzajemnie w okresie schizmy zostały jednomyślnie zniesione – dotyczy to wszystkich arcybiskupów i biskupów różnych jurysdykcji. Uzgodniono również opracowanie szczegółowych regulacji kanonicznych, które mają uporządkować sytuację zagranicznych placówek zjednoczonego Etiopskiego Kościoła Prawosławnego przy zachowaniu ich lokalnej specyfiki.

Do Etiopskiego Kościoła Prawosławnego należy ponad 50% Etiopczyków (ok. 32-35 mln. wiernych). Drugim wyznaniem chrześcijańskim są protestanci z Kościoła P’ent’ay o charakterze zielonoświątkowo-kongregacjonalnym. Trzecim jest Ewangelicki Kościół Mykane Yesus (Miejsce Jezusa), który jest Kościołem tradycji ewangelicko-luterańskiej, będący obecnie największym Kościołem członkowskim Światowej Federacji Luterańskiej. Katolicy (obrządku łacińskiego i unickiego z Etiopskiego Kościoła Katolickiego) stanowią ok. 2% populacji. Nieco ponad 30% Etiopczyków wyznaje islam.


>> Magazyn SR: Etiopski Kościół Prawosławny


galeria