Siedem dekad ekumenicznej odysei – Światowa Rada Kościołów obchodzi 70. urodziny

0

Powstała w 1948 roku Światowa Rada Kościołów (ŚRK) zrzeszająca ok. 350 Kościołów tradycji prawosławnej, orientalnej, anglikańskiej, protestanckiej i starokatolickiej świętuje 70-lecie istnienia. Obchody mają szczególne znaczenie, gdyż wraz z rodziną ŚRK świętować będzie papież Franciszek, który 21 czerwca br. przybywa z wizytą do Genewy. Będzie to trzeci po Pawle VI i Janie Pawle II Biskup Rzymu, który odwiedzi ŚRK.

Trudna historia

Przygotowania do 70-lecia trwały długo, a ich zwieńczeniem jest nie tylko papieska wizyta w Genewie, ale i szereg działań podejmowanych przez ŚRK na rzecz pogłębienia dialogu ekumenicznego nie tylko ponad podziałami, ale mimo podziałów w poszukiwaniu wspólnej płaszczyzny duchowej wymiany, współpracy i rozmowy.

Więcej: Centralne obchody 70-lecia ŚRK z udziałem Patriarchy Bartłomieja

70+

70 lat ŚRK jak w zwierciadle pokazuje wzloty i upadki globalnego ruchu ekumenicznego. Plany międzynarodowej organizacji różnych tradycji wyznaniowych pojawiały się już w latach 20. XX wieku, m.in. dzięki inicjatywie Ekumenicznego Patriarchatu Konstantynopola. Już na przełomie 1937/38 roku zadecydowano o powołaniu ŚRK. Powołano nawet Komitet Tymczasowy ŚRK, jednak wybuch II wojny światowej opóźnił projekt, który uroczyście zainaugurowano w 1948 roku w Amsterdamie.

Projekt ŚRK nie powstał spontanicznie, a był owocem modlitw i wytężonej pracy wielu zaangażowanych chrześcijan, którzy nieraz wbrew swoim macierzystym wspólnotom, angażowali się w sprawy absolutnie pionierskie. ŚRK ma swoje korzenie w Światowej Konferencji Misyjnej w Edynburgu (1910), w Ruchu Wiara i Ustrój (skoncentrowanym na dialogu teologicznym) i ruchu Praktycznego Chrześcijaństwa. Do tego dochodziły takie inicjatywy jak Międzynarodowa Rada Misyjna (owoc Konferencji Misyjnej z Edynburga), Światowy Związek Kościołów na rzecz Pokoju jak i Światowa Rada na rzecz Wychowania wyrosła z XIX-wiecznego ruchu szkółek niedzielnych.

Po co komu ŚRK?

Na I Zgromadzeniu Ogólnym i założycielskim ŚRK reprezentowanych było 147 Kościołów z 44 państw – dziś do ŚRK należy 350 Kościołów z ok. 600 milionami wiernych, głównie tradycji protestanckiej, ale są również Kościoły przedchalcedońskie i niektóre Kościoły prawosławne. Zachodzące przemiany polityczne, społeczne, związane z emancypacją globalnego Południa, procesy sekularyzacyjne sprawiły, że praktycznie z dekady na dekadę ŚRK stawała się coraz bardziej różnorodna.

Kościół rzymskokatolicki nie należy do ŚRK, jednak wpierw nieoficjalnie, a po Soborze Watykańskim II poprzez oficjalnych obserwatorów towarzyszy misji ŚRK. Trzecia już papieska wizyta jest kolejnym przykładem uznania Kościoła rzymskiego dla globalnego ruchu ekumenicznego, co jeszcze 70 lat temu było zupełnie niewyobrażalne.

Poszerzanie formuły ŚRK nie zawsze oznaczało pogłębianie chrześcijańskiego porozumienia – co rusz pojawiały się i wciąż powstają konflikty w sprawach społecznych i teologicznych. Różne pojmowanie urzędu (ordynacja kobiet w niektórych Kościołach) czy inny stosunek do wyzwań społecznych (kwestia stosunku do środowisk LGBT) prowadziły do ostrych tarć w łonie ŚRK, z której wycofały się niektóre Kościoły prawosławne, w tym Bułgarska i Gruzińska Cerkiew Prawosławna, ale także Patriarchat Moskiewski.

ŚRK zaangażowana jest również we wspieranie uchodźców. Nie jest to nowa inicjatywa związana z obecnie trwającym kryzysem, ale działalność wpisana od początku w dzieje organizacji – po II wojnie światowej to właśnie ŚRK angażowała się w pomoc ofiarom. To również ŚRK oraz jej Kościoły członkowskie walczyły na frontowej linii przeciwko apartheidowi. Do dziś ŚRK zabiera głos w ważnych sprawach polityki międzynarodowej, które mają istotne implikacje teologiczne: prawa człowieka, w tym wolność religijna i temat prześladowania chrześcijan, ekologia, bieda i nierówności społeczne, sytuacja na Bliskim Wschodzie i w Ziemi Świętej, sytuacja na Półwyspie Koreańskim (ostatnie Zgromadzenie Ogólne odbyło się w 2013 roku w północnokoreańskim Busan) i wiele innych.

W jakimś sensie kontrowersje w łonie ŚRK odzwierciedlają nie tylko trudności ruchu ekumenicznego w ogóle, ale i przypominają o konfliktach toczonych na arenie międzynarodowej, chociażby na forum Organizacji Narodów Zjednoczonych. Wobec spadającej liczby wiernych w Kościołach Północy, ŚRK wydaje się bardziej potrzebna właśnie Zachodowi niż biednemu Południu.

Kiedyś było odwrotnie – to Kościoły z Afryki czy Azji zabiegały o międzynarodowe zaczepienie i uczestnictwo w globalnym dialogu. Dziś to kraje Europy i Ameryki w znacznie większym stopniu są obszarami misyjnymi niż np. Afryka, w której dziś bije serce globalnego chrześcijaństwa. Tym bardziej na pierwszy plan wysuwają się zagadnienia, które dla tamtego regionu są nieodzowne.

Nie bez powodu hasłem obchodów ŚRK są słowa „Iść wspólnie, służyć sprawiedliwości i pokojowi”.

Uwaga! Z okazji swoich 70. urodzin i papieskiej wizyty Światowa Rada Kościołów udostępniła nieodpłatnie wszystkie dokumenty dialogu ekumenicznego z Kościołem rzymskokatolickim, które powstały w ciągu jej działalności, a także 300 innych zdigitalizowanych dokumentów ekumenicznych oraz najnowszy numer Ecumenical Review .


>> Eklezjologiczne znaczenie ŚRK (strona Polskiej Rady Ekumenicznej)


galeria