Patriarcha Bartłomiej: Asceza prowadzi do miłości chrześcijańskiej

0

Celem ascezy jest przekroczenie ograniczeń codziennej egzystencji opartej na myśleniu poprzez pryzmat ciała, na indywidualnych pragnieniach i pożądaniach oraz przemiana jej w miłość, która jak mówi Pismo Święte „nie szuka swego” – przypomniał Patriarcha Ekumeniczny Bartłomiej w posłaniu na Wielki Post 2019 roku.

 Wielkopostny list Bartłomieja skoncentrowany jest wokół trzech zasadniczych pojęć: ascezy, wolności i miłości. Patriarcha Konstantynopola zwrócił w nim uwagę, że wyrzeczenia podejmowane przez chrześcijan prawosławnych w okresie Wielkiego Postu nie są celem samym w sobie, ale zawsze prowadzą ku metanoi – przemianie życia służącej szerzeniu miłości. Wartość ascezy nie polega na wypełnieniu obowiązku narzuconego przez prawo lub przepisy kanoniczne, ale na tym, że podejmowana jest jako wolny wybór, z miłości do Boga i bliźniego.

W posłaniu pojawia się postać jednej z matek pustyni, żyjących w pierwszych wiekach chrześcijaństwa w Egipcie i Palestynie – matki (ammy) Sary.

Według Meterikonu (spisanych żywotów matek pustyni, analogicznych do Paterikonu, przedstawiającego życie ojców pustyni) żyła ona na przełomie III i IV w. p. Chr. w eremie nad Nilem. Patriarcha przypomniał anegdotę, którą w Meterikonie zapisano o świętej Sarze Egipskiej. Kiedyś odwiedziło ją dwóch mnichów, którzy przynieśli w darze pełen kosz owoców. Pustelniczka zaproponowała, aby sami najpierw poczęstowali się jego zawartością. Goście wzięli najbardziej nadpsute owoce. „Widzę, że jesteście prawdziwymi, a nie fałszywymi ascetami i mnichami” – miała wówczas powiedzieć Sara.

Bartłomiej ocenił, że wrażliwość i uświęcone korzystanie z wolności, które widzimy w opowieściach o wczesnochrześcijańskich ascetach i ascetkach jest obce duchowi naszej epoki. Utożsamia ona wolność z indywidualizmem oraz prawem do realizacji naszych prywatnych roszczeń. „Współczesny „autonomiczny” człowiek nigdy nie spożyłby złego jedzenia, ale tylko dobre, będąc przekonanym, że w ten sposób wyraża autentyczną i odpowiedzialną indywidualną wolność” – przyznał hierarcha.

Idea wolności głoszona przez chrześcijaństwo prawosławne nie polega więc na domaganiu się czegoś dla siebie i realizowaniu ciągłej chęci posiadania, ale na dzieleniu się z innymi tym, co dał nam Bóg. „Wolność nie nalega i nie żąda, ale się poświęca” – dodał Bartłomiej. Równocześnie przypomniał, że koncept absolutnej wolności głoszonej przez kulturę ponowoczesną nie jest w stanie wyzwolić człowieka z ograniczeń własnego ego: obsesji samorealizacji i samousprawiedliwienia w przypadku popełnionego zła. Prawosławna etyka ascezy przezwycięża także typowy dla współczesności dualizm: nie odrzuca i nie potępia codziennego, zwykłego życia (opartego w dużej mierze na ciele i materii), ale raczej dąży do tego, aby przemienić doczesność Boskimi energiami. „Dualizm i odrzucanie doczesności nie jest myśleniem chrześcijańskim” – ostrzegł w liście patriarcha Konstantynopola.

Posłanie podkreśla, że wolność „ku której wyswobodził nas Chrystus” (Ga 5,1) zawsze mobilizuje twórczy potencjał człowieka i wypełnia się poprzez odrzucenie naszego samo-zamknięcia, jako wyzwalająca, bezwarunkowa miłość i zdolność do tworzenia wspólnoty z bliźnimi. Wielkopostna asceza i wyrzeczenia podejmowane w wolności zawsze stanowią już zapowiedź „zapachu i blasku nadchodzącego Zmartwychwstania”. Bardzo istotne jest również, zdaniem Bartłomieja uświadomienie sobie tego, na co uwrażliwiają nas teksty liturgiczne okresu Wielkiego Postu – asceza i wyrzeczenia są podejmowane przez całą wspólnotę Kościoła, a nie tylko indywidualne jednostki.

Patriarcha zauważył, iż pokutujące często myślenie, iż zmagania ascetyczne istnieją tylko dla samej ascezy oraz że są celem samym w sobie jest błędna. W poście chodzi raczej o to, by – jak mówi 1 List do Koryntian w rozdziale 10 i wersie 24: „nikt nie szukał własnego dobra, lecz dobra bliźniego”.

Kościół prawosławny rozpoczyna w tym roku Wielki Post 11 marca. List zostanie odczytany w świątyniach należących do jurysdykcji Patriarchatu Ekumenicznego oraz niektórych Cerkwi autokefalicznych w Niedzielę Przebaczenia Win (Seropustną) 10 marca br. – ostatni dzień okresu Przedpościa.


>> Ekumenizm.pl: Ludzie oczekują głosu Cerkwi


galeria