Wybór nowego patriarchy Serbii w lutym 2021

0

Święty Sobór Serbskiej Cerkwi Prawosławnej zdecydował, że 18 lutego 2021 odbędą się wybory nowego patriarchy w związku ze niedawną śmiercią patriarchy Ireneusza. Biskupi spotkają się w Belgradzie dopiero za dwa miesiące, aby wybrać 46. Patriarchę Serbskiego, ale już teraz mówi się o faworytach, nawet jeśli o ostatecznym wyniku decyduje losowanie. 

Każda Cerkiew lokalna posiada swoje procedury związane z wyborem nowego zwierzchnika (np. arcybiskupa, metropolity czy patriarchy). O ile w Polskim Autokefalicznym Kościele Prawosławnym o wyborze metropolity decyduje w tajnym głosowaniu Święty Sobór Biskupów, o tyle w Serbskiej Cerkwi Prawosławnej decyzje podejmują również biskupi, ale ostateczny wybór to kwestia losu lub – mówiąc językiem teologicznym – synergii człowieka i Boga.


Wybór kończy się przez losowanie

Zgodnie ze statutem Serbskiej Cerkwi Prawosławnej Święty Sobór Biskupów wyłania spośród siebie większością absolutną nazwiska trzech kandydatów – muszą to być czynni biskupi diecezjalni z co najmniej 5-letnim stażem kierowania diecezją. Odpadają zatem biskupi pomocniczy i emerytowani. Obradom przewodniczy najstarszy metropolita, przy czym starszeństwo nie jest mierzone wiekiem, a latami od chirotonii biskupiej. Przed każdą turą głosowań odbywa się inwokacja do Ducha Świętego.

Nazwiska trzech kandydatów zapieczętowane są w kopertach, które umieszczane są w ewangeliarzu znajdującym się na ołtarzu kaplicy św. Symeona Mirotyczowego w Pałacu Patriarszym. Znów odbywa się modlitwa do Ducha Świętego. Wskazany przez metropolitę mnich, cieszący się nieposzlakowaną reputacją (często wiekowy), wyciąga kopertę z nazwiskiem nowego patriarchy (w tradycji koptyjskiej kartkę wyciąga dziecko). Kopertę rozpieczętowuje i nazwisko patriarchy odczytuje metropolita. W kaplicy odprawiane jest krótkie nabożeństwo dziękczynne, a następnego dnia odbywa się intronizacja nowego zwierzchnika Serbskiej Cerkwi Prawosławnej do soboru św. Michała Archanioła w Belgradzie.


Po śmierci patriarchy Ireneusza strażnikiem tronu patriarszego (locum tenens) został metropolita dabrobośniacki Chryzostom (Jević), który niedawno został zwolniony ze szpitala po komplikacjach w związku z Covid-19. Metropolita Chryzostom przewodniczył również uroczystościom pogrzebowym patriarchy Ireneusza.

W kręgach cerkiewnych przewijają się nazwiska hierarchów, którzy mieliby największe szanse na objęcie tronu patriarszego. Wśród faworytów pojawia się biskup Focjusz (Sladojević) z diecezji zwornicko-tuzlańskiej (Bośnia) oraz biskup Ireneusz (Bulović) z Nowego Sadu (diecezja baczka).

Bp Focjusz przewodniczył 24 grudnia br. liturgii upamiętniającej patriarchę Ireneusza w krypcie katedry św. Sawy w Belgradzie, a ponadto udzielił wywiadu wojwodińskiej gazecie „Večernji novosti”, w którym mówił o wyzwaniach stojących przed przyszłym patriarchą (wywiad dostępny jest w języku angielskim). 59-letni bp Focjusz znany jest ze swojego zaangażowania na rzecz odnowy serbskiego życia religijnego w metropolii zagrzebsko-lublańskej i diecezji górno-karlowackiej, gdzie pełnił urząd administratora. Ceniony jest za odbudowę wielu cerkwi oraz prawosławnego seminarium duchownego w Krku (Chorwacja). O pracy biskupa w Chorwacji pisał w 2012 r. portal cerkiew.pl.

Z kolei drugi ze wspomnianych hierarchów– 73-letni biskup Ireneusz – kieruje diecezją baczka i jest rzecznikiem serbskiej Cerkwi oraz jednym z wybitniejszych teologów w serbskim episkopacie. Gdy zaostrzał się konflikt wokół ukraińskiej autokefalii bp Ireneusz prezentował zdecydowanie negatywne stanowisko wobec możliwości uznania Cerkwi Prawosławnej na Ukrainie, krytykując działania Patriarchatu Ekumenicznego Konstantynopola, ale jednocześnie uważany jest za hierarchę otwartego na relacje ekumeniczne z Kościołem rzymskokatolickim i Kościołami ewangelickimi.

Ciekawostką jest fakt, że bp Ireneusz wyświęcał na hierodiakona i hieromnicha bp. Focjusza. Ponadto władyka Ireneusz jest już jedynym obok emerytowanego biskupa zahumsko-hercegowińskiego Atanazego (Jeftića) duchowym synem św. Justyna Popovića (1894-1979), serbskiego mnicha i jednego z najwybitniejszych, współczesnych teologów serbskiego prawosławia.


Oczywiście, podczas Soboru Biskupów może pojawić się inny zestaw kandydatów i wygrać ktoś inny. Bp Ireneusz (Bulović) był „mocnym” kandydatem na patriarchę w 2010 roku, gdy wybierano zwierzchnika Cerkwi po śmierci kochanego przez Serbów patriarchy Pawła. Władyka Ireneusz (Bulović) miał już wtedy ogromne doświadczenie jako bliski współpracownik długoletniego patriarchy Germana (Dorića), jednak podczas losowania, a więc w ostatniej fazie wyboru, wybrano jego imiennika, biskupa Ireneusza (Gavrilovića) z Niszu. To właśnie kartkę z jego imieniem i nazwiskiem wyciągnął z ewangeliarza archimandryta Gawrił, ihumen monasteru Lepavina w diecezji zagrzebsko-lublańskiej.

Z uwagą obserwowane są uroczystości cerkiewne poprzedzające wybór nowego patriarchy, jak choćby panichida odprawiona 29 grudnia br. w cerkwi św. Sawy 40 dni po śmierci patriarchy Ireneusza z udziałem prezydenta Serbii Aleksandra Vucića, przedstawicieli rządu oraz gości ekumenicznych.

Liturgii przewodniczył strażnik tronu metropolita Chryzostyom wraz z kilkoma hierarchami z kraju i zagranicy. Obecny był także bp Ireneusz, który w tym roku obchodzi 30-lecie chirotonii biskupiej.


>> Ekumenizm.pl: Serbski patriarcha Ireneusz nie żyje – hierarcha umiarkowany


galeria